CommentaarLeeshandicap

Begrijpend lezen drijft kinderen in de armen van Netflix, Instagram en hun telefoon

De tekst van dit commentaar is voor een op de vier jongeren echt niet te volgen. Dat kan natuurlijk aan de auteur liggen, maar het is helaas een feit dat een kwart van de kinderen aan het eind van de basisschool nog steeds niet goed kan lezen. Dat komt volgens de ­onderwijsinspectie doordat het taalonderwijs tekortschiet. Dat gebrek aan leesvaardigheid zou in theorie hersteld kunnen worden in het voortgezet onderwijs. In de praktijk gebeurt dat nauwelijks.

Onder jongeren is laaggeletterdheid een groeiend probleem. En dat in een land met een Kinderboekenweek, die net begonnen is, en met een geweldige verzameling aan prachtige kinderboeken. Hoe kan dat? Arjan Lubach wees afgelopen zondag in zijn tv-show de kwade pier aan: het vak begrijpend lezen. Deze methode vergalt volgens hem het leesplezier, doordat kinderen vooral heel technisch-analytisch naar een tekst moeten kijken. Het omgekeerde wordt bereikt: kinderen begrijpen vaak nog maar weinig van zo’n tekst. En erger: ze krijgen een hekel aan lezen. Begrijpend lezen drijft kinderen in de armen van Netflix, Instagram en hun telefoon, is de redenatie. Vrijwillig een boek lezen, voor de lol, dat doen pubers dan niet meer.

Is dat erg? Kunnen jongeren hun informatie niet op een andere manier krijgen en zo bijvoorbeeld nepnieuws ontmaskeren of weten wat er nu belangrijk is? De NOS bereikt jongeren via NOS stories, bijvoorbeeld, dat via YouTube en Instagram jongeren informeert over het nieuws. Dat werkt, maar is niet genoeg om het lezen te vervangen. Goed geïnformeerd zijn over corona en het coronabeleid kan niet door wat filmpjes te bekijken, blijkt deze dagen alleen al uit de influencerskwestie.

En de twaalfjarigen van nu krijgen over een paar jaar, als ze op eigen benen staan, allerlei formulieren van de overheid of van andere instanties. Formulieren over wonen, over toeslagen, over belasting. Formulieren die belangrijke informatie bevatten en die vooral leesvaardigheid vereisen. Bijvoorbeeld het vermogen om door taaie formuleringen heen te kijken, of om passages over te slaan die niet op jou van toepassing zijn. Daar helpt YouTube niet bij.

Bij zoiets als ‘leesplezier’ dachten we ooit aan ontspanning, even wegdromen in een boek. Maar het is ook een noodzaak. Leesplezier is een voorwaarde om jongeren weer vertrouwd te maken met geschreven tekst. Die vaardigheid zullen ze nog hard nodig hebben, in een samenleving met vele regels en afspraken. Dat het vak Nederlands in het voortgezet onderwijs echt spannender moet, minder saai dus, daarover zijn velen in de onderwijswereld het wel eens. Probleem is alleen dat er heel veel beleidsteksten overheen moeten gaan voordat er echt iets verandert. Ondertussen groeit een generatie op met een leeshandicap.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden