TaalBedozen

Bedoosde spullen

Een collega vertelde dat haar dochter een keer van de trap af de gang in liep en verbaasd uitriep: “Wat doen al die bedoosde spullen hier?” In de gang stonden dozen waar spullen in verpakt waren, en de dochter had daar een nieuw woord voor bedacht: het werkwoord ‘bedozen’.

Nou moet je nooit denken dat een woord niet bestaat voordat je het opgezocht hebt, maar toch was ik enigszins teleurgesteld dat het woord ‘bedoosd’ in het Afrikaans al gebruikt wordt voor mensen die zich opgesloten voelen in bepaalde omstandigheden (waar het Engels to feel boxed in voor gebruikt). Hoewel de betreffende ­familie wel ooit in Afrika op vakantie is geweest, denk ik dat de dochter wel degelijk het woord zelf bedacht heeft.

Erin of eromheen?

Taalkundig gezien gaat het om een zogeheten ‘container’, zeg maar iets waar iets in kan. Een container kun je op twee manieren bekijken: er kan iets in, of hij kan ergens omheen. In de tijd dat plastic zakjes in winkels nog gebruikelijk waren, was de standaardformule na ‘Gaat het zo mee’, altijd ‘of wilt u het in een zakje?’ dan wel ‘of wilt u er een zakje omheen?’.

Verpakkingsmateriaal heeft meestal een van de perspectieven bij voorkeur: bij cadeaupapier zul je eerder spreken over ‘een papiertje eromheen’ dan ‘in een papiertje’. Maar bij dozen lijkt ‘in een doosje’ weer gewoner dan ‘een doosje eromheen’.

‘Bedozen’ is het eromheen-perspectief. Dat is bij dozen minder gebruikelijk. Vermoedelijk was de dochter getroffen door de aanwezigheid van de spullen in de gang, maar tegelijk door het feit dat ze in dozen zaten. Zij zag de omhullende containers als eigenschap van de spullen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden