Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Baudets partij is juist geen forum voor democratie

Home

Patrick van Schie

Column

Een bres geslagen in het oligarchische partijkartel. Dat is de betekenis van de verkiezingsuitslag van afgelopen woensdag. Althans, dat beweert Thierry Baudet, de lijsttrekker van Forum voor Democratie. 

Indien de twee zetels die zijn partij heeft behaald al een ‘bres’ voorstellen, waarop duidt dan de sprong die de Partij voor de Dieren van Marianne Thieme heeft gemaakt van twee naar vijf zetels? Het einde van de antropocentrische politiek?

Lees verder na de advertentie

Met fractievoorzitters als Baudet en Klaver zullen we komende jaren wel meer grootspraak in de Tweede Kamer kunnen vernemen. Toch is dat niet waar Nederland op 15 maart in meerderheid voor heeft gekozen. Er zijn namelijk al met al heel wat meer kiezers geweest die de boodschap hebben afgegeven: doe maar normaal, dan doen jullie in de politiek al gek genoeg.

Democratisch achter gesloten deuren

Bij dat normale, in de zin van gebruikelijke, hoort tevens het nu in gang gezette formatieproces. In een land met een open, evenredig kiesstelsel – het stelsel dat Thierry Baudet de kans heeft gegeven in de Tweede Kamer te komen – is het onvermijdelijk dat uit alle minderheden een stabiele meerderheid wordt gesmeed waarop een nieuw kabinet kan rusten. Dat kan uitsluitend in een proces van geven en nemen. 

Baudet vindt dit verachtelijke achterkamertjespolitiek. Maar onderhandelen kan slechts tot succes leiden indien niet in elke fase van dat proces allerlei mensen en organisaties, lobbygroepen voorop, de kans krijgen ach en wee te roepen over elke concessie die wordt gedaan. 

Succesrijk formeren, of onderhandelen op welk niveau dan ook, kan alleen maar achter gesloten deuren

Succesrijk formeren, of onderhandelen op welk niveau dan ook, kan alleen maar achter gesloten deuren. Dit is op zichzelf niet ondemocratisch. Iets anders is of de achterbannen van de deelnemende partijen uiteindelijk serieus de gelegenheid krijgen het totaalresultaat te beoordelen. Dan kunnen zij de afweging maken of een regeerakkoord aantrekkelijk genoeg is om de gedane concessies te rechtvaardigen.

Artikel 3 van de grondwet

De inhoud van een regeerakkoord is voor de kiezers veruit het belangrijkste. Meestal wordt echter in de media veel meer aandacht geschonken aan de ‘poppetjes’. Baudet meent dat het geheel verkeerd is dat de politieke partijen die aan een coalitie deelnemen bepalen wie er minister en staatssecretaris worden. Hij wijst daarbij op artikel 3 van de Grondwet, dat luidt: alle Nederlanders zijn op gelijke voet in openbare dienst benoembaar. 

Baudet heeft een punt dat in afgelopen decennia tal van functies in het openbare bestuur zijn gepolitiseerd, wat wil zeggen dat zonder noodzaak toch een partijlidmaatschap van een bepaalde kleur wordt vereist om voor zo’n functie in aanmerking te komen. Dit is bijvoorbeeld gebeurd met het burgemeesterschap, maar ook met allerlei functies in het zogeheten maatschappelijk middenveld.

Je kunt nog zo’n technisch ‘knappe’ minister hebben, maar als hij of zij een wetsvoorstel niet door beide Kamers weet te loodsen is de persoon voor het ambt niet geschikt

Ministers en staatssecretarissen vervullen echter bij uitstek politieke functies. Voor het technisch runnen van een departement hebben zij hun secretaris-generaal. Die zou inderdaad geen partijpolitieke kleur hoeven te hebben. Maar de bewindslieden moeten inhoudelijk richting aan het beleid geven, op basis van het regeerakkoord. 

Daarvoor heb je nou net mensen met politieke ideeën nodig. En mensen die gevoel hebben voor de opvattingen en verhoudingen die in het parlement leven. Je kunt nog zo’n technisch ‘knappe’ minister hebben, maar als hij of zij een wetsvoorstel niet door beide Kamers weet te loodsen, is de persoon voor het ambt niet geschikt.

Baudet wil een zakenkabinet, gevuld met deskundige mannen en vrouwen. Genoeg weten van een beleidsterrein is echter als gezegd maar één van de vereisten waaraan een bekwaam bewindspersoon heeft te voldoen. De formateur zal vooral ook naar het politiek ‘fingerspitzengefühl’ van kandidaten moeten kijken. Bovendien zal hij of zij ervoor moeten zorgen dat de personen in kwestie een team vormen. Maar al te vaak zijn in het verleden kabinetten vol zogenaamd ‘sterke’ mannen gestruikeld omdat de personen in kwestie hun ego’s niet opzij wisten te zetten. Een kabinet vol Baudets zou niet eens een oppositie nodig hebben om al na zeer korte tijd uiteen te spatten.

Het meest opmerkelijke aan het voorstel Baudet is overigens nog wel dat het haaks staat op wat hij zegt te bepleiten

Tegenstrijdig

Het meest opmerkelijke aan het voorstel van Baudet is wel dat het haaks staat op wat hij zegt te bepleiten. Baudet wil immers breken met een kartel, waar in kleine kring wordt uitgemaakt wie waar wordt benoemd. Dat zou immers ondemocratisch zijn. Maar vervolgens blijkt Baudet al een lijstje klaar te hebben van mensen die hij geschikt acht de kabinetsposten te bezetten. 

De kring die het allemaal gaat bepalen wordt dus verkleind tot één persoon, die in zijn ‘opperste wijsheid’ uitmaakt wat goed is voor het land. Baudets partij blijkt geen forum voor democratie te zijn, maar een platform om een zogenaamd sterke man op het schild te hijsen. Ons huidige politiek bestel mag aan enkele kwaaltjes leiden, maar dat is geen reden om het een zo giftig medicijn toe te dienen.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland gelieerd aan de VVD. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Lees ook: 'Er is veel domheid voor nodig  om jezelf zo te bewieroken als Thierry Baudet'

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Succesrijk formeren, of onderhandelen op welk niveau dan ook, kan alleen maar achter gesloten deuren

Je kunt nog zo’n technisch ‘knappe’ minister hebben, maar als hij of zij een wetsvoorstel niet door beide Kamers weet te loodsen is de persoon voor het ambt niet geschikt

Het meest opmerkelijke aan het voorstel Baudet is overigens nog wel dat het haaks staat op wat hij zegt te bepleiten