OpinieWonen

Asscher en Nijboer: Laat wonen niet aan de markt over

Er is een huisvestingcrisis, constateren Lodewijk Asscher en Henk Nijboer. Dan maar de normen voor wonen verlagen? Nee, zeggen de PvdA’ers.

Er is woningnood. Jonge mensen blijven tegen hun zin op kamers wonen. De wachtlijsten voor betaalbare huurwoningen zijn gigantisch en een huis kopen is veelal onbetaalbaar. Het aantal daklozen is verdubbeld en we zien steeds meer mensen met een baan die toch geen huis kunnen vinden.

Een betaalbare plek om te wonen is geen gunst, maar een recht. Het is een van de meest basale voorwaarden om een gelukkig leven op te kunnen bouwen. De huidige crisis komt niet uit de lucht vallen, maar is deels een gevolg van keuzes om de volkshuisvesting steeds meer over markt en steeds minder over woningen te laten gaan. Dat zien we ook in de plannetjes die nu worden geopperd.

De patiënt is op

Liberalen pleiten ervoor de kwaliteit los te laten: verlaag de normen voor duurzaamheid, aldus de VVD. Doe meer aan flexwonen. Alsof mensen meer behoefte aan onzekerheid hebben. Onno Hoes wil wijken met minder groen, minder speeltuinen en minder kwaliteit. Zo weet je zeker dat je een probleemwijk bouwt. Intussen wil het kabinet alleenstaanden minder kans ­geven op een betaalbare woning, worden de lasten voor woningcorporaties hoger en wordt de huurtoeslag lager. Met deze liberale medicijnen wordt de ziekte erger. Terwijl de patiënt niet veel meer kan hebben.

Dat kan anders. Wonen is een grondrecht en dus moeten we keuzes durven maken voor betaalbare huizen. Dat de markt het niet doet is bewezen, dus is het aan de overheid om een sterkere rol te spelen.

Daarvoor is het nodig om de grondprijzen in de hand te houden. Het moment is nu aangebroken om wetten in te voeren waardoor speculeren met grond en eindeloos treuzelen met de bouw wordt gestopt. In het uiterste ­geval zou dit reden kunnen zijn om grond te onteigenen. Op plekken waar de grond het schaarst is, kunnen we nog een stap verder gaan en de grond in gemeenschapshanden brengen. De overheid blijft dan de eigenaar en wie deze grond voor korte tijd wil gebruiken, mag huren. De vergoeding wordt gebruikt om voorzieningen te financieren waar de hele gemeenschap van profiteert, zoals scholen, parken, sportvelden en voorzieningen voor ouderen.

Wonen als grondrecht

Daarnaast moet het Rijk huur­woningen lostrekken uit de greep van de markt. De machtspositie van verhuurders in de vrije sector leidt ertoe dat zij vrijwel ongehinderd huurverhogingen kunnen doorvoeren bij een huurderswissel. In de vrije sector is inmiddels een op de vijf huurders meer dan de helft van hun inkomen kwijt aan huur. Dat is onverantwoord. Verhuurders worden rijk terwijl huurders nauwelijks iets overhouden voor de boodschappen en de energierekening. Dat is de markt op zijn slechtst. De overheid moet daarom huren reguleren, door de prijsregulering die geldt in de sociale huur door te trekken tot 1000 euro huur per maand. Naast controle over grondprijzen en meer regie over de huren kan het Rijk zelf meer doen om de bouw van betaalbare woningen op gang te brengen. Met een Rijksfonds voor Wonen kunnen we ­provincies en gemeenten ondersteunen, bijvoorbeeld naar rato­­ van het aantal nieuwbouwwoningen dat in hun gebied in bouwplannen staat.

In ruil voor de financiële stimulans kunnen met gemeenten afspraken worden gemaakt over een minimum­percentage betaalbare huurwoningen in bestemmingsplannen. Door daarbij corporaties niet langer te straffen maar kortingen te geven wanneer zij veel bouwen en/of de huren verlagen, kunnen tienduizenden extra huurhuizen per jaar worden gerealiseerd.

Decennia van verzelfstandiging, marktwerking en liberalisatie hebben niet gezorgd voor voldoende betaalbare woningen. Het is tijd voor oplossingen, met meer woningen en minder markt. Met volkshuisvestingsbeleid om wonen als grondrecht te beschermen.

Lodewijk Asscher is fractievoorzitter van de Partij van de Arbeid
Henk Nijboer is woordvoerder wonen van de PvdA in de Tweede Kamer

Lees ook:

‘Er groeit een generatie op voor wie een huis kopen iets elitairs wordt’

Hij is met pijn in het hart vertrokken. Marnix Norder, de gewezen voorzitter van de corporatiewereld, adviseert zijn opvolger om de crisis op de woningmarkt een gezicht te geven.

Slecht nieuws voor woningzoekenden: de huizenprijzen gaan alleen maar stijgen

De lage rente, de achterblijvende nieuwbouwproductie en de toename van het aantal alleenstaanden zorgen ervoor dat er niet snel rust is op de woningmarkt. Vooral niet in de populaire grote steden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden