null

OpinieEuthanasie

Arts legt dementerenden niet ‘het zwijgen op’, maar blijft euthanasie toetsen aan de wet

Beeld

De suggestie wordt gewekt dat artsen de koffie-euthanasiezaak aan zouden grijpen om ook bij levenslustige dementerenden met een wilsverklaring tot euthanasie over te gaan. Dat is geenszins het geval, stelt strafrechtstudent Blanca de Louw.

Hoogleraar ethiek van de gezondheidszorg Theo Boer gaat in op de zogeheten ‘koffie-euthanasie’, waarbij een arts overging tot euthanasie bij een diep demente vrouw (Opinie, 4 december). Hij wakkert met het schadelijke frame dat artsen dementerenden ‘het zwijgen opleggen’ onnodig onrust aan.

Misschien is het goed als we eerst eens de feiten op een rij zetten. Boer heeft het over ‘vrijspraak’ voor de arts, maar dat is juridisch onjuist. De arts is ontslagen van alle rechtsvervolging. Het feit kan wel worden bewezen (ze heeft iemand gedood), maar omdat zij aan alle eisen uit de euthanasiewet heeft voldaan is daar een rechtvaardigingsgrond voor.

Hij problematiseert vervolgens euthanasie bij dementie door te zeggen dat het ongelooflijk moeilijk is dat iemand die eerst aangeeft zingen in een groep mensonterend te vinden, vervolgens het hardste meezingt. Hij gaat er daarbij aan voorbij dat juist in de koffie-euthanasie de patiënte helemaal niet meer het hardste meezong. Zij was diep ongelukkig in het verpleeghuis. Zij dwaalde door de gangen, deed zichzelf pijn, was enorm agressief en riep twintig keer per dag dat ze dood wilde. De suggestie wordt gewekt dat artsen deze zaak aan zouden grijpen om bij dementerenden die ondanks hun eerdere wilsverklaring nog gelukkig overkomen, alsnog tot euthanasie over te gaan. Dat is geenszins het geval.

De arts blijft bij de euthanasie altijd toetsen aan de wet. Lijdt iemand ondraaglijk en uitzichtloos? Iemand die in het verpleeghuis het hardste meezingt in de groep doet dat zeer waarschijnlijk niet.

Het laatste woord

Boer gaat bovendien in op de ­volgens hem cruciale rol die familieleden en vrienden krijgen bij de euthanasie. Alsof zij het laatste woord krijgen. Ook dat is een onjuist frame. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat een arts bij het interpreteren van de wilsverklaring mag overleggen met familie en vrienden. Dat is iets heel anders dan dat zij ineens het laatste oordeel zouden vellen.

Het betoog van Boer wordt beëindigd met een klapper: respect voor de wilsverklaring mag niet zover gaan dat we de dementerende het zwijgen opleggen. Het gaat hier om artsen die recht proberen te doen aan zowel de eerdere wilsverklaring als de huidige situatie van het ondraaglijk en uitzichtloos lijden. ‘Het zwijgen opleggen’ impliceert een kwade intentie, en daarmee doe je artsen die dagelijks verschrikkelijk moeilijke afwegingen maken over leven en dood echt tekort.

Lees ook:

Leg ernstig dementerenden niet het zwijgen op

De nieuwe richtlijnen na de ‘koffie-euthanasie’ geven artsen en familie een te grote rol bij beslissingen over het levenseinde. De dementerende zelf moet serieus genomen worden, vindt medisch ethicus Theo Boer van de Protestantse Theologische Universiteit Groningen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden