OPINIE

Antisemitisme onder moslimfundamentalisten mag niet worden ontkend

Een man met een Joodse keppel. Beeld ANP, Jerry Lampen
Een man met een Joodse keppel.Beeld ANP, Jerry Lampen

Joden zijn nog steeds herhaaldelijk doelwit van aanslagen door moslimfundamentalisten, schrijft Albert van Wijngaarden. Deze vorm van antisemitisme mag niet worden gebagatelliseerd.

Albert van Wijngaarden

Lody van de Kamp en Erik Borgman zoeken naar antwoorden op hedendaags antisemitisme (Theologisch Elftal, 8 november). Het artikel stelt ­vooral teleur omdat beide denkers zich grotendeels beperken tot de alom­bekende, niet-omstreden analyse van de christelijke wortels van het antisemitisme.

Natuurlijk is er continuïteit in antisemitisch denken en zijn de oude frames nog duidelijk herkenbaar, maar christelijk antisemitisme speelt vandaag de dag nauwelijks nog een rol van betekenis. Door deze beperkte historische bril lijkt – en blijft – antisemitisme hetzelfde eeuwenoude probleem. De auteurs hadden beter de belangrijkste bronnen van het hedendaagse antisemitisme, het neonazisme en het moslimfundamentalisme, bij naam kunnen noemen. Dit ligt echter uitermate gevoelig, en in het artikel wordt er dan ook alleen indirect aan gerefereerd.

Het erkennen van het gevaar van neonazistisch-antisemitisme, wat ook de schutter in Pittsburgh dreef, is problematisch aangezien het ons confronteert met het voortbestaan van nazistische denkbeelden in onze naoorlogse democratieën. Een nog groter taboe ligt er op het erkennen van de antisemitismedreiging die uitgaat van moslimfundamentalisten. Dit terwijl antisemitisme onder invloed van denkers als ­Say­yid Qutb is uitgegroeid tot een kernelement van de fundamentele politieke islam, en daarom vrijwel in identieke vorm is terug te vinden bij Hamas, Al-Qaida en Iraanse hardliners.

PVV-achtige kritiek

Hoe gevaarlijk deze vorm voor Europa is, bleek de afgelopen jaren in Frankrijk, waar joden herhaaldelijk het doelwit waren van aanslagen door moslimfundamentalisten. Hoewel het deels begrijpelijk is dat we deze vorm van antisemitisme bagatelliseren om de reputatie van de multiculturele samenleving niet nog verder te schaden, en om te voorkomen dat met een PVV-achtige kritiek alle moslims van antisemitisme beschuldigd worden, mogen we dit probleem niet ontkennen.

Ofschoon Van de Kamp dus gelijk heeft wanneer hij schrijft over overeenkomsten tussen hedendaags antisemitisme en islamofobie, doet een overmatige ­focus hierop ons de ogen sluiten voor cruciale verschillen. Kentekenend is zijn opmerking dat hij het zoeken naar oplossingen belangrijker vindt dan het aanwijzen van oorzaken. Helaas zal zijn oplossing (gezamenlijk koffiedrinken) falen als we niet erkennen waar de kern van de haat zetelt.

Albert van Wijngaarden is lid International Academic Board of Advisors van het Institute for the Study of Global Antisemitism and Policy.

Lees ook:

Waarom is er eigenlijk antisemitisme?

Jodenhaat is van alle tijden, betogen rabbijn Lody van de Kamp en hoogleraar Erik Borgman. ‘De vraag is: wat kun je eraan doen?’

Van antisemitische migranten valt niet zoveel te vrezen

Er is geen bewijs dat vluchtelingen zorgen voor een toename van antisemitisme, zeggen migratie-onderzoekers Leo Lucassen en Annemarike Stremmelaar. Zij deden een studie naar anti-Joodse incidenten en keken ook naar de vluchtelingen die sinds 2011 naar Nederland kwamen,

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden