Antisemitisme is niet 'salonfähig' geworden

Ajax-fans met de Israëlische vlag. Foto:anp

'Antisemitisme is weer salonfähig', stond groot voorop de Verdieping (Trouw, 25 maart). De beschikbare cijfers van het CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israël) tonen dat in elk geval niet aan. In 2009 telde men 167 incidenten. Vijftig ervan betroffen e-mails, in vijfentwintig gevallen ging het om vernielingen of bekladdingen, twintig keer ging het om schelden, zes keer om bedreigingen en in vier gevallen werd geweld gebruikt.

Daar hoor je bij te zeggen dat elk geval er één te veel is en dat is ook zo, maar op dertig- tot vijftigduizend joden in Nederland zijn dit geen hoge getallen. Al zullen de werkelijke cijfers ongetwijfeld hoger zijn: aangiften bij de politie zijn bijvoorbeeld niet meegenomen. Tegelijk moet niet onderschat worden dat sommigen die als Jood 'herkenbaar' zijn, zoals dat heet, soms werkelijk onaangename dingen meemaken.

Wat de cijfers wel heel goed laten zien, is dat antisemitisme niet salonfähig is. Onder het kopje 'media' vallen slechts zeven incidenten, onder 'boeken, toneel, films, expositie' twee. Geen enkele redactie in Nederland zal een antisemitisch stuk laten passeren. Als Harry Mens als tv-presentator een verdachte opmerking maakt, wordt dat onmiddellijk opgemerkt. De gevoeligheid is juist groot. En terecht.
Als mensen over antisemitisme klagen, gaat in het in werkelijkheid vaak over kritiek op Israël. Dat zijn twee geheel verschillende dingen, maar het een kan inderdaad tot het ander leiden, in beide richtingen.

Bloeme Evers noemt Dries van Agt "hartstikke antisemitisch" - zonder enig bewijs. Als de interviewer vraagt of kritiek op de staat Israël meteen antisemitisch is, antwoordt zij: "Het zijn daar toch allemaal Joden, in Israël? Onder het doorkijkbloesje van het anti-Israëlisme gaat antisemitisme schuil."

Tja, ik vrees dat een Joodse leerling een vier geven op deze manier ook antisemitisme is. Als je vindt dat Van Agt te ver gaat in zijn kritiek op Israël of ongelijk heeft, kun je dáár zakelijk op ingaan. Maar mevrouw Evers heeft de uitzending waar ze kritiek op heeft, niet gezien, "want dan krijg ik een bloedspuwing van woede". Dan heeft ze geen recht van spreken.

Er zijn inderdaad signalen dat sommige nieuwe Nederlanders van islamitische huize de staat Israël en Joden in het algemeen niet uit elkaar weten te houden. De absurde complottheorie van Mohamed Rabbae over Wilders als pion van Israël was daar een recente, groteske uiting van. Door onderwijs, gesprek en voorlichting zal hier iets tegen gedaan moeten worden.

Maar voor een Nederlands-Marokkaanse jongeling die het allemaal niet zo goed uit elkaar kan houden, zal het niet erg verhelderend zijn om bij een ongenuanceerde uitspraak over 'de Joden', geconfronteerd te worden met een aangifte van een centrum dat volgens de naam informeert over Israël. Ter ere van het CIDI moet gezegd worden dat het wél probeert antisemitisme en antizionisme uit elkaar te houden, maar waarom wordt de bestrijding van antisemitisme dan niet onder een passende, afzonderlijke naam gevoerd?

Ook met voetbal is er iets. Aanhangers van Ajax noemen zich Joden en voeren de Israëlische vlag. Fans van clubs als ADO Den Haag gaan vervolgens op 'Jodenjacht'. Is dat antisemitisme? Nee, want het gaat hun niet om Joden, maar om Ajacieden. Is het kwetsend? Ja, uitermate. Wie 'Hamas, Hamas, alle Joden aan het gas' scandeert, weet drommels goed waar hij aan refereert en heeft echt geen geschiedenisonderwijs nodig. Die dient op zijn donder te krijgen.

Antisemitisme dient bestreden te worden, maar wie het begrip voor politieke doeleinden misbruikt, verdient tegenspraak. Alleen antisemitisme is antisemitisme. Laten we de maatschappelijke discussie zuiver houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden