null

OpinieOorlog in Oekraïne

Anti-homopreek van patriarch schreeuwt om weerwoord

Kerken kunnen niet meer wegkijken van homodiscriminatie. Zwijgen hierover verschaft de oorlog van Poetin munitie, schrijven Tom Mikkers en Joost Röselaers, remonstrants predikanten.

Tom Mikkers en Joost Röselaers

In samenwerking tussen kerken is homoseksualiteit een ingewikkeld thema, om over de andere letters van de lhbti-emancipatie nog maar te zwijgen. De preek van patriarch Kirill van de Russisch-orthodoxe Kerk waarin hij gayprides en de acceptatie van homoseksualiteit de schuld gaf van de oorlog in Oekraïne, maakt duidelijk dat er ook voor kerken en theologen hier iets moet veranderen.

‘Moeilijk, moeilijk, moeilijk’ is geen argument meer om nog langer te zwijgen, nu we kennis hebben genomen van de theologie die achter de oorlog in Oekraïne zit. Kerkelijk spreken met meel in de mond over acceptatie van lhbti-ers is wegkijken van onrecht en naderend onheil.

Alle alarmbellen gingen af bij ons toen we de woorden van de patriarch lazen. De preek van de patriarch van Moskou is meer dan een ultra-orthodoxe preek tegen homoseksualiteit of tegen het Westen. De antihomo-agenda van de Russische Kerk wordt verbonden met een wrede oorlog die inmiddels de vrede in heel Europa op het spel zet.

‘Je mag het wel zijn maar je mag het niet doen’

Dat de woorden ons verlamden, heeft ook alles te maken met de wijze waarop de acceptatie van homoseksualiteit in onze kerken is besproken.

Hebben we hier wel door dat ook de mildere veroordeling van homoseksualiteit onder de vlag ‘je mag het wel zijn maar je mag het niet doen’ koren op de molen is van het levensgevaarlijke zondebokmechanisme dat door de Russisch-orthodoxe kerk wordt gespind?

Het narratief van onze Nashville- dominees waarin homoseksualiteit, zonde en moreel verval met elkaar verweven zijn, wijkt theologisch niet zo veel af van het pleidooi van de Russische patriarch. Kijken we nu met poldertheologie en een beroep op de godsdienstvrijheid niet weg van de oorlogsretoriek en zondeboktheologie waarin de homo’s het hebben gedaan?

In de Nederlandse oecumene is ‘elkaar vast blijven houden’ een belangrijk uitgangspunt. Dat betekent dat je bij ingewikkelde thema’s zoals de vrouw als predikant of pastoor, of de acceptatie van lbhti-ers, elkaar niet de maat neemt maar luisterend het gesprek voert. Dat leverde soms veel op. Een belangrijke stap vooruit was de verklaring van Nederlandse kerken uit 2011 tegen anti-homogeweld.

Inktzwarte bedreiging

De preek van de patriarch is een game-changer. De anti-homotheologie is verworden tot een inktzwarte bedreiging van de vrede in het algemeen en van de lhbti-ers in heel Europa in het bijzonder. De preek van de patriarch inspireert Poetin en zijn ‘heilige oorlog’. Enerzijds-anderzijds gaat niet meer. We kunnen niet meer op internationale kerkelijke vergaderingen elkaar toefluisteren “praat maar niet over het homohuwelijk met de orthodoxe kerken, want dan worden ze boos”.

Natuurlijk zijn we ook bang. De geschiedenis leert dat zondeboktheologie in oorlogstijd niet alleen een kwestie van woorden is. We zijn bevreesd dat we in Europa getuige gaan zijn van uitsluiting die verder gaat dan het onthouden van een boterbriefje of de zegen.

Tekentafel

Als Nederlandse kerken hun eigen verklaring tegen anti-homogeweld uit 2011 serieus nemen, dan kunnen ze opnieuw naar de theologische tekentafel om te verwoorden waar de grens ligt tussen liefde en haat, tussen aanvaarding en vervolging. De preek van de patriarch schreeuwt om een stevig weerwoord. Wij smeken kerken en iedereen die zich betrokken voelt bij de vrede om de ogen te openen voor dit kwaad dat we zelf in stand houden wanneer we ons niet uitspreken, voor of achter de schermen. Kerken, zet je oecumenische contacten in.

We kunnen boos zijn op de wapen­industrie of de Zuidas-mammon bekritiseren die Rusland van geld voorzag. Dat kan ook, maar als christenen nu zwijgen over de lhbti-ers als zondebok, voorzien wij deze oorlog van onweersproken theologische munitie en dat is misschien wel nog gevaarlijker.

Lees ook:
Hoofd van de Russisch-orthodoxe kerk houdt extremistische preek: Gay prides zijn de reden voor deze oorlog

Patriarch Kirill van de Russisch-orthodoxe kerk heeft zondag gepreekt over de oorlog in Oekraïne. Het gaat in dit conflict om meer dan politiek, zei hij: de redding van de mensheid staat op het spel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden