null Beeld

CommentaarHolocaust

Anne Frank en Auschwitz zijn krachtige symbolen – daarin schuilt ook een gevaar

Redactie Trouw

De kracht van historische symbolen kan tegelijkertijd hun kwetsbaarheid vormen. Ze helpen de herinnering levend te houden, maar kunnen ook tot blikvernauwing leiden over wat zich daadwerkelijk heeft afgespeeld. De discussie over het verraad van Anne Frank en haar familie is daarvan een pijnlijk voorbeeld. Er valt eenvoudigweg te veel af te dingen op de conclusie van een coldcaseteam dat een Joodse notaris de vermoedelijke verrader is, laat staan dat zoiets met 85 procent zekerheid zou kunnen worden vastgesteld, zoals dat team deed.

De wereldwijde rol van Anne Frank als iconisch slachtoffer van de Jodenvervolging heeft onnoemelijke waarde voor het besef wat Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s is aangedaan. En dat symbolen belangrijk zijn staat buiten kijf. Zo stond ook zondag bij de Holocaust-herdenking de naam Auschwitz centraal als concentratiekamp, ook al waren de overlevingskansen in andere kampen soms nog lager. In lijn daarmee is veel beter bekend dat Anne Frank vanuit Nederland is gedeporteerd naar Auschwitz, dan dat zij uiteindelijk in Bergen-Belsen is gestorven aan ziekte en ondervoeding.

Dat maakt symbolen als Anne Frank en Auschwitz niet minder belangrijk, maar het vraagt tegelijkertijd om voortdurende aandacht voor bredere perspectieven op de geschiedenis. En bij de publicatie van het onderzoek naar het verraad heeft dat ontbroken. Andere deskundigen plaatsen inmiddels grote vraagtekens bij de bevindingen, zij waren door strakke media-afspraken niet vooraf geraadpleegd over de kwaliteit van het onderzoek. Aan die afspraken lagen vooral commerciële redenen van de uitgever ten grondslag.

Aanhoudende inspanning

Juist rond een icoon moet opperste zorgvuldigheid worden betracht, zeker omdat anderen met conclusies aan de haal kunnen gaan. In dit geval onder meer vanwege de these dat de ene Jood de andere zou hebben verraden, wat in sommige ogen de schuld deels wegneemt van de nazi’s. In oorlogen is hoe dan ook weinig zwart-wit, deze krant publiceerde al over andere ervaringen die naasten met de beschuldigde notaris hebben. En het laatste woord over het verraad van Anne Frank is ook niet gezegd.

Het levend houden van herinneringen vergt aanhoudende inspanning, ook om het brede perspectief en de veelheid aan verhalen en invalshoeken te blijven vertellen. Juist ook bij de Holocaust, die als moreel ijkpunt voortdurend in politieke discussies wordt ingezet en bepaald niet altijd op koosjere wijze. Een voorbeeld hiervan is – zoals burgemeester Femke Halsema tijdens de herdenking zondag volstrekt terecht constateerde –de schaamteloze vergelijking tussen het coronabeleid en de Holocaust.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden