ColumnJames Kennedy

Amerikanen vergelijken 2020 met rampjaar 1968. Dat is slecht nieuws voor Donald Trump

Rampjaren doen denken aan het verleden – wanneer was het voor het laatst zo slecht? Met een beetje verbeelding kun je 2020 vergelijken met allerlei rampjaren, maar in Nederland lijkt vooral 1918 in het oog te springen, het jaar van de Spaanse griep.

Amerikanen beginnen 2020 te vergelijken met 1968. Dit jaar wordt door veel Amerikanen beleefd als het ergste jaar in de naoorlogse geschiedenis. En dat is geen goed nieuws voor Donald Trump.

In West-Europa kan 1968 nog worden gezien als een bijna romantisch jaar van jeugdig verzet en mooie revolutionaire dromen, maar in de Verenigde Staten was het beslist geen pretje. Dachten de meeste Amerikanen aan het begin van 1968 nog dat ze in Vietnam aan de winnende hand waren, door het zogenaamde Tet-offensief van de communisten werd dit beeld ruw verstoord. In militair opzicht was dit offensief een mislukking. Maar dat de communisten in staat bleken te zijn om zo’n offensief te ontketenen, was al schrikbarend genoeg.

De oorlog leek ineens oeverloos en bijna 17.000 Amerikaanse soldaten zouden in 1968 in Vietnam sneuvelen. Dit jaar betekende het einde van het presidentschap van Lyndon Johnson – hij zou zich niet herkiesbaar stellen.

Maar er gebeurde nog meer dat jaar. Martin Luther King zou in april 1968 vermoord worden, waardoor er rellen en ongeregeldheden uitbraken in ruim honderd Amerikaanse steden, met ongeveer veertig doden en 15.000 arrestanten tot gevolg.

Een paar maanden later werd senator Robert Kennedy vermoord. Kennedy was de grote kanshebber, als Democratische kandidaat, voor het presidentschap en door zijn dood verviel zijn partij in chaos. Toen jonge demonstranten de Democratische conventie in Chicago belaagden, greep de politie hard in en sloeg iedereen binnen bereik bont en blauw.

Een van de populaire presidentskandidaten in het zuiden van de VS was George Wallace, een voorstander van de segregatie. Maar Richard Nixon zou het presidentschap nipt winnen, door zijn belofte een einde te maken aan de oorlog in Vietnam en de orde in de steden te herstellen.

Volledig ontwricht en akelig op zijn kop gezet

1968 en 2020 zijn niet zomaar te vergelijken, en we zijn nog niet eens halverwege het jaar. Wat ze nu al wel sterk gemeen hebben is het gevoel onder Amerikanen dat hun land volledig ontwricht is, dat alles plotseling en op akelige wijze op de kop is gezet. Economisch ging het Amerika voor de wind op een manier die zijn weerga niet kende en ineens zijn 40 miljoen Amerikanen werkloos. Nog altijd is het aantal coronadoden per hoofd van de bevolking niet hoger dan in Nederland, maar de bestrijding van het virus is daar grilliger en vindt plaats in een context van heftige politieke polarisatie.

Ook die polarisatie doet aan 1968 denken. Veel historici menen dat de jaren zestig het begin betekenden van de heftige tweespalt in de Amerikaanse samenleving die voortduurt tot de dag van vandaag. Al vallen er anno 2020 vooralsnog minder doden dan tijdens de onlusten in 1968, toch is het wederzijdse wantrouwen gedurende de laatste halve eeuw alleen maar toegenomen.

Die tweespalt kan Donald Trump benutten om herkozen te worden. Door zich te presenteren als de man van law and order tegenover de ‘slappe’ Democraten kan hij hopen dat de kiezers hem het vertrouwen gunnen. Maar het commentaar van de laatste dagen uit de VS laat toch een andere teneur zien. De dood van George Floyd lijkt echt iets veranderd te hebben aan Trumps kansen op herverkiezing.

Nog meer dan bij het coronavirus wordt zijn onvermogen om verbindend op te treden als een groot probleem gezien. Nergens lijkt hij in staat om competent en doelmatig te handelen. Voor het eerst in lange tijd geven statistici op basis van kansberekeningen Biden meer kans dan Trump.

Johnson kon 1968 politiek gezien niet overleven. Als 2020 steeds meer op 1968 gaat lijken, dan heeft Trump nu ook een serieus probleem. 

James Kennedy

James Kennedy is een Amerikaanse historicus en decaan van het University College Utrecht. In Trouw geeft hij  om de week zijn visie op de Nederlandse samenleving.  Lees hier meer van zijn columns.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden