Column Babah Tarawally

Alvast aanvinken: alleen een witte zuster graag

Haar stem kraakt maar de felle blik is nog niet uit haar ogen verdwenen. Het is de eerste dag van deze mevrouw in het verzorgingshuis. Ze zit achter de geraniums in haar slaapkamer en kijkt uit over Rustoord, een begraafplaats. Dan stapt een voormalige vluchteling uit Eritrea met een grote glimlach haar kamer binnen en zegt opgewekt: “Goedemorgen, mevrouw, heeft u goed geslapen, ik kom u vandaag helpen met wassen en aankleden.” Maar de vrouw draait haar gezicht naar haar verzorgster toe en zegt: “Ik wil niet geholpen worden door een zwarte!”

Goed nieuws voor Nederland. De kans dat we op onze oude dag verzorgd gaan worden door migranten is steeds groter. Deze conclusie trek ik omdat ik steeds vaker migranten tref die graag in de zorg willen werken of hier al werkzaam in zijn. En gelukkig, want met het oog op de vergrijzing hebben we nu al handen tekort aan het bed. Ik zie vooral veel Syrische en Eritrese artsen en verpleegkundigen starten in de Nederlandse bejaardenzorg. Mede omdat ze vanwege hun Nederlands taal nog niet op hun oude niveau in het ziekenhuis aan de slag kunnen. Veel vluchtelingen zien een grote kans op werk in de zorg. Ze leren de Nederlandse taal en de normen en waarden sneller en de betekenis van wat het is om de ander te zijn.

De verzorgster breekt niet, hoewel haar menszijn gereduceerd is tot haar zwarte huidskleur. Ze loopt naar de oude mevrouw toe, hurkt zodat ze oogcontact kan maken en zegt vriendelijk: “Mevrouw, ik wil u graag helpen met wassen en uw medicijnen geven.” “Ik wil je hulp niet.” Onverrichterzake loopt ze terug naar de woonkamer waar haar collega’s zitten en omschrijft de situatie. “Dit is racisme!”, zegt de ene collega, terwijl een andere collega aangeeft: “Ze heeft het recht om hulp te weigeren!”

Angst

Wanneer de verzorgster op een later moment haar verhaal aan mij vertelt, splitsen mijn gedachten zich. Ik voel haar pijn en tegelijkertijd krijg ik medelijden met de oude mevrouw, die klaarblijkelijk bang is voor pigment. Ik zou willen weten waar die pijn zit.

De verzorgster beaamt dat deze mevrouw het recht heeft om hulp te weigeren en heeft bij haar collega’s aangegeven dat ze het graag nogmaals wil proberen. Het kan niet zo zijn dat deze dame haar alleen op haar huidskleur afwijst. De medicatie wordt toegediend door een collega en als ze in de middag terugkomt, geeft de mevrouw wederom aan dat ze niet gewassen wil worden door een zwarte. De verzorgster en haar team geven niet op. De vierde dag wil de mevrouw toch gewassen worden. De verzorgster is opgelucht. Ze merkt dat de oude mevrouw heel stijf en gespannen is tijdens het wassen. “Heeft iemand u ooit veel pijn gedaan?”, vraagt ze zacht en liefdevol. “Ja, en hij was een zwarte.” Nu kon ze de afwijzing adresseren. “Het spijt me om dat te horen”, zegt ze zacht en meelevend, “maar ik ben niet die persoon, ik wil u alleen helpen.”

Pijn uit het verleden

Net zoals deze mevrouw elke zwarte persoon ziet als de veroorzaker van haar pijn, zo zien veel donkere mensen witte mensen als de daders van de veroorzaakte pijn door slavernij bij hun voorouders. Dit noem ik het veralgemeniseren van schuld. Waarbij de pijn uit het verleden veel dieper kan zitten dan we over het algemeen beseffen. Als schuld en schaamte niet goed zijn opgelost blijven deze knagen.

Vroeg of later komen we elkaar tegen bij de geraniums. Misschien een tip voor diegenen die verzorgsters van de toekomst als deze niet wensen, om nu alvast een hogere verzekeringspremie af te sluiten met het vinkje: alleen een witte zuster graag.

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden