Column Babah Tarawally

Alsof Nederland zijn gouden medaille uit de 17de eeuw moet inleveren

Een Afrikaans spreekwoord luidt: ‘Een familieboom buigt maar breekt niet’. Door ziekte van mijn moeder kwam onze familie bijeen om een diepgewortelde ruzie met elkaar te bespreken. Iedereen werd gehoord en kreeg ruimte om zijn of haar zegje te doen. Als laatste nam mijn oudste broer het woord en zei dat de gezondheid van onze moeder afhangt van de energie uit onze eenheid. We slikten de pijn die ons verdeelde weg en omarmden onze moeder. Hoewel de ruzie complex was, waren we door dialoog in staat om tot een compromis te komen. Er werd niet meer gepraat over gelijk krijgen en er werden geen aanstichters meer aangewezen. Het was net alsof er nooit een ruzie was geweest. 

Dit proces, waarin een complexe zaak wordt opgelost door het horen van alle betrokken partijen heet ‘Indaba’. Het is een oud Zoeloe-gebruik uit Zuid-Afrika en is gebaseerd op de principes van Ubuntu. Het gaat over de kracht van de dialoog in plaats van de macht van de meerderheid.

Gouden Eeuw in ‘History in Concert’

Afgelopen zondag zag ik dit Indaba-proces in fragmentjes terug in het Utrechtse theater Tivoli Vredenburg, waar Matthijs van Nieuwkerk ‘History In Concert’ presenteerde, onderdeel van de maand van de geschiedenis. Matthijs nam ons mee naar de Gouden Eeuw waar de zwarte bladzijden van onze geschiedenis in goud geschreven zijn. We ademden diep in en vloekten binnensmonds. 

Tijdens de discussie werd het goud omgesmolten tot koper. Er werden verscheidene mensen gehoord, met als conclusie dat de zwarte bladzijden ook onderdeel uitmaken van de veelzijdigheid van de Nederlandse geschiedenis. Volgens de voorzitter van de nieuwe canoncommissie kunnen we deze vijftig bladzijden niet langer schrappen, of enkel in goud optekenen. We zullen ze gezamenlijk moeten gaan kleuren, waardoor meerdere kanten van de geschiedenis worden belicht.

Tijdens deze geschiedenismaand, ingevoerd in 2004, staan we oog in oog met onze Nederlandse geschiedenis, waarbij we tot voor kort altijd met trots terugkeken op de Gouden Eeuw. In deze periode maakte Nederland immers een bloeiperiode door op gebied van handel, wetenschap en kunst. Een verdienste die nu onder zware druk staat. Alsof de dopingcommissie Nederland vraagt om zijn, in de 17e eeuw gewonnen, gouden medaille in te leveren. Een deel van Nederland is het met de commissie eens, echter een grote meerderheid is woedend. We zullen samen moeten zoeken naar een weg uit ons duistere verleden.

Zonder winnaars of verliezers

Dialoog is geen debat met een winnaar of verliezer. Met dialoog zoek je de kern van het probleem en vraag je waar de pijn zit. Je laat de ander aan het woord. En dat is precies wat Matthijs van Nieuwkerk liet gebeuren. Hij gaf zijn gasten de ‘talking stick’ en luisterde. 

De aftrap kwam van zangeres Shirma Rouse met een ode aan Elisabeth Samson. Bekend doordat ze als zwarte vrouw plantage-eigenaar werd en een juridische strijd voerde om te kunnen trouwen met een witte man. De zanger Jeangu Macrooy bracht het Surinaamse volkslied en het warme meeslepende lied ‘Gold’ ten gehore. Hij bracht hiermee een ode aan zijn oma en vertelde ons hoe trots hij is op zijn Marronese roots. Vervolgens vertelden historicus Fik Meijer en schrijfster Jet Steinz over de rol van de vrouw in de Romeinse oudheid en hoogleraar en historicus James Kennedy over zijn rol als voorzitter van de canoncommissie. Singer-songwriter Lucas Hamming sprak over de grachtengordel.

Hoewel het een mooie programmering was over een belangrijk thema, miste ik toch een zwarte geleerde of historicus als onderdeel van het programma. Dit soort belangrijke onderwerpen vereist gelijkwaardige expertise vanuit verschillende vertrekpunten. 

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden