brief van de hoofdredactie

Als voormalige verzetskrant blijven we gedenken

Hoofdredacteur Cees van der Laan. Beeld Maartje Geels

Bij de Dodenherdenking vorig jaar stond ik samen met familie en nabestaanden bij het graf van Wim Speelman, een van de oprichters van Trouw en begin 1945 door de Duitse bezetter gefusilleerd. 

Hij ligt samen met andere verzetsmensen, zoals de destijds ook bij de krant betrokken Johannes Post, op de Eerebegraafplaats in Bloemendaal. De stille wandeling ernaartoe, samen met duizenden anderen, onder wie veel jongeren, en de korte wake bij de graven van de omgekomen verzetsmensen, maakten grote indruk op mij. Voor het schrijven, drukken en verspreiden van Trouw zijn tijdens de oorlog grote offers gebracht. Naar schatting 130 mensen gaven hiervoor hun leven.

Vandaag, een jaar later, ben ik aanwezig bij de Nederlandse Dodenherdenking in voormalig concentratiekamp Sachsenhausen, nabij Berlijn. Dit op uitnodiging van Dik de Boef, secretaris van het Internationale Sachsenhausen Comité en voorzitter van diverse Nederlandse organisaties die opkomen voor slachtoffers uit de oorlog. Samen met kamp Dachau bij München is Sachsenhausen een van de oudste concentratiekampen van nazi-Duitsland, waar zo’n 200.000 mensen gevangen hebben gezeten in vreselijke omstandigheden. Tegen de 50.000 mensen kwamen er om als gevolg van moord, geweld en ziekten.

Dik de Boef is vanavond een van de sprekers in Sachsenhausen. Hij herinnert ons er in zijn toespraak aan hoe wij als mensen in een orgie van geweld en moorddadigheid terecht kunnen komen. “Steeds vraag ik mij af hoe mensen zichzelf zo kunnen verlagen dat zij medemensen tot nummers verklaren en vanwege het anders zijn, vanwege andere politieke en maatschappelijke opvattingen, opsluiten en op de meest afschuwelijke wijze vermoorden.’’ Ook nu staat de pluriformiteit en verscheidenheid in Europa onder druk en daaraan moeten we met zijn allen ‘tegenweer’ bieden, vindt De Boef. 

De ‘23 van Trouw’

Onder die Nederlandse gevangenen in Sachsenhausen zaten ook mensen die voor Trouw hebben gewerkt, zo liet historicus Peter Bak mij deze week per mail weten. Bak publiceert na de zomer een boek over de ‘23 van Trouw’, de mensen die rond 9 augustus 1944 bij concentratiekamp Vught werden geëxecuteerd. Zij werden op 5 augustus ter dood veroordeeld. Vijftien andere ‘Trouw-jongens’ (twaalf drukkers en drie verspreiders) werden op transport gesteld naar Sachsenhausen, drie dagen in een overvolle en bloedhete trein, zonder eten en drinken. Van deze vijftien Trouw-jongens wisten slechts twee de oorlog te overleven. De anderen kwamen om het leven in kampen waarin zij na Sachsenhausen terechtkwamen, één overleed bij een Brits bombardement op een schip waar hij gevangenzat.

Als naoorlogse generaties kunnen we ons nauwelijks een voorstelling maken van het onnoembare leed en verdriet dat door het Hitler-regime is aangericht. Getuige recente interviews in deze krant, onder andere met een dochter van Johannes Post, beroert dat tot op de dag van vandaag de levens van nabestaanden en nakomelingen die de oorlog zelf niet hebben meegemaakt. In dit perspectief ervaren wij als redactie van een voormalige verzetskrant een nadrukkelijke verantwoordelijkheid op te blijven komen voor de vrijheid van mensen en mensenrechten. Op ideeën en zaken die als gif de samenleving insijpelen en raken aan intolerantie, racisme, uitsluiting en haat zullen wij vanzelfsprekend de vinger blijven leggen. Ook om dat te gedenken ben ik vandaag in Sachsenhausen.

Hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden