null Beeld

ColumnSylvain Ephimenco

Als gemal­traiteerde fransoos zou ik me ook kunnen wentelen in slachtofferschap

Naar aanleiding van mijn dinsdagcolumn over een succesvolle linkse politica die ik ervan verdacht in haar slachtofferrol te zijn blijven steken, kreeg ik een mail van een lezeres uit Groningen. Ze wees me op enkele citaten van Edith Eva Eger uit haar boek De keuze. Edith Eva Eger werd als 16-jarige naar Auschwitz gedeporteerd. Terwijl haar ouders ­direct werden vergast, werd ze gedwongen voor Mengele te ­dansen.

Eger overleefde Auschwitz, werd psycholoog en schreef ook een paar boeken. In De keuze stelt de auteur dat lijden universeel is, maar het slacht­offerschap optioneel. Volgens haar is er een wezenlijk verschil tussen ‘een slachtoffer worden en de slachtofferrol, die van binnenuit komt’: “Niemand kan van jou een slachtoffer maken, dat kun je alleen zelf, door ervoor te kiezen om vast te houden aan je slacht­offerrol”.

Aanbevelingen uit rechtse hoek

Dit is natuurlijk zeer ernstige ­materie en je kunt niet de horror die een slachtoffer van de nazikampen onderging op één lijn stellen met bijvoorbeeld het leed of ongemak dat een allochtoon ervaart als hij zich gediscrimineerd voelt. Toch heeft deze lezeres een punt als je het ­citaat hierboven uit zijn historische context haalt en op de milde variant van de zich gediscrimineerd voelende allochtoon toepast. Voor hem ­kunnen de aanbevelingen die uit rechtse hoek waaien, als ‘invechten’, ‘aanpassen’, ‘zelfredzaam zijn’, ­kennelijk als discriminerende dwangbevelen klinken. Maar hoe is het andersom?

De rechtse politica Dilan Yesilgöz-Zegerius (VVD), die onlangs als staatssecretaris van economische ­zaken werd benoemd, vluchtte uit Turkije op haar zevende. Over dis­criminatie klaagt ze niet, maar juist wel over de neiging uit progressieve hoek (ze begon haar politieke carrière bij verschillende linkse partijen waaronder GroenLinks) om haar ­wegens haar afkomst in slachtofferschap op te sluiten. Vorig jaar zei ­Yesilgöz in een interview: “Ze zagen mij als een slachtoffer. Het was ­paternaliserend: we gaan je redden, maar niet te snel, want daar ben je nog niet klaar voor. Die houding zit diep bij links.”

Dit geluid hoorde we ook vorige maand van oud-Kamerlid voor GroenLinks Zihni Özdil in de Volkskrant: “Voor wit progressief Nederland is de enige goede allochtoon de allochtoon die zielig en dankbaar is. Want die kunnen zij niet alleen beschermen, maar ook gebruiken.” Ik zou me natuurlijk ook als gemal­traiteerde fransoos in Nederland in tragikomisch slachtofferschap kunnen wentelen. Werd ik soms niet heel vroeger op de werkvloer en in de sportkantine voor ‘Paturain’, ­‘camembert’, ‘Le Pen’ en ‘knoflookvreter’ uitgemaakt?

Tegenwoordig wordt op sociale media mijn ontslag of gedwongen pensioen geëist, al dan niet wegens mijn paspoort. ­Deze week nog op Twitter: “Ga toch terug naar Frankrijk, man!” Ik heb hiervan de slappe lach gekregen. Want laten we eerlijk wezen: wat voor slachtofferrol kun je jezelf aanpraten als je sinds jaar en dag als knoflookvreter drie keer per week voor ‘misschien wel de beste krant van Nederland’ mag schrijven?

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden