Column Stevo Akkerman

Als een boemerang keren problemen uit eerdere kabinetten-Rutte terug

Het moet Mark Rutte en zijn ploeg duizelen. Was het Binnenhof een ommuurde vesting, dan zouden de bewoners zich elke week omsingeld weten door weer een ander leger van opstandige onderdanen. Terwijl de aanvallen van buiten elkaar steeds sneller opvolgen, meldt zich bij het Torentje de ene handenwringende raadsman na de andere. Ze hebben inspecties uitgevoerd en komen nu rapporteren dat alle voorzorgsmaatregelen helemaal niet blijken te werken, om niet te zeggen dat er overal lijken uit kasten vallen.

Ik wil de metafoor niet verder doorvoeren, dat zou te bloederig worden, maar wat ik bedoel is dit: terwijl de nationale en internationale actualiteit al genoeg problemen op tafel legt, wordt het kabinet overvallen door ernstige politieke moeilijkheden van eigen makelij. Niet door de slagkracht van de oppositie, maar door wetgevend wensdenken.

Wat we zien gebeuren is dat de grote operaties van de eerste twee kabinetten-Rutte als een boemerang terugkomen bij Rutte III. De decentralisatie van het sociale stelsel en de jeugdzorg levert vooral tekorten en wachtlijsten op, een situatie die des te schrijnender wordt door de markttermen die erop worden losgelaten: ‘De gemeenten kopen te weinig zorg in’. Intussen ontploffen ook andere ambitieuze projecten. De stikstoftruc die Pas heette, en waarvoor van alle kanten was gewaarschuwd, is door de hoogste rechter afgeschoten. Het toeslagenschandaal bij de Belastingdienst zet de schijnwerper nog feller op de overspannen wensenlijst van de politiek. Men wil dingen, ook als die niet kunnen.

Het zal een bureaucratische nachtmerrie worden

Ik kan me vergissen, maar het lijkt mij dat een volgende grote mislukking in voorbereiding is. VVD-staatssecretaris Tamara van Ark van sociale zaken wil bijstandsgerechtigden de duimschroeven aandraaien. Gemeenten moeten hen dwingen tot tegenprestaties en straffen als zij niet meewerken: “De vrijblijvendheid moet eraf.” Van Ark reageert daarmee op de recente conclusie van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) dat de Participatiewet van 2015 niet werkt; voor geen van de doelgroepen (mensen uit de sociale werkvoorziening, jong-gehandicapten en bijstandsgerechtigden) is de situatie verbeterd. Of zoals het CNV het verwoordde: de wet is ‘totaal mislukt, voor een kwetsbare groep is de arbeidsmarkt overhoop gehaald, zonder enig resultaat’.

Dat is omdat velen van hen, anders dan de wet veronderstelde, niet in staat zijn te werken, en het is ook omdat de gemeenten minder geld hebben gekregen om iemand die richting op te bewegen: sinds 2010 daalde dat van 4500 naar 1500 euro.

Voorspelling: een op wantrouwen gebaseerd systeem om 420.000 bijstandsontvangers te verplichten tot een tegenprestatie, zal een bureaucratische nachtmerrie worden en niet leiden tot de beoogde ‘participatie’. Korten op uitkeringen maakt problemen groter en de kans op werk kleiner, concludeerde het SCP – de politiek kan niet zeggen dat ze van niets wist.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden