Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als de populisten niet vechten voor hun voorrechten, waarvoor dan?

Opinie

Stevo Akkerman

© Trouw
COLUMN

Het waait behoorlijk in Nederland, er beweegt van alles, oude ideeën worden losgewrikt en de lucht in geslingerd, nieuwe ideeën vliegen er dwars tegenin, en niemand weet wat uiteindelijk wel en niet bestand zal blijken tegen de storm van de tijd. 

Het is niet alleen dat er opeens weer wordt gedemonstreerd, eerst door scholieren, nu ook door hun ouders, grootouders en andere volwassenen die de aarde liever niet naar de bliksem zien gaan. Er zijn meer signalen.

Lees verder na de advertentie

De heilig verklaarde ‘vrije’ markt lijkt op haar grenzen te zijn gestuit, getuige de staatsbemoeienis met KLM en het echec van de concurrerende postbezorging. In de zorg, waar het efficiency-evangelie wel heel ongelukkig uitpakte, wordt afgerekend met gekkigheden als de minutenregistratie. Mark Rutte ziet de EU als de verdediger van democratische waarden en niet langer uitsluitend als een noodzakelijk kwaad, Rob Jetten trekt D66 de sociale kant op en hekelt een economie waarin vermogens zich automatisch vermenigvuldigen en inkomens onvermijdelijk achterblijven.

Er wordt fel tegenstand geboden door partijen die de nostalgie tot programma hebben verheven

Er schuift iets, deels afgedwongen door betrokken burgers die de straat opgaan, deels door ontwikkelingen in de politiek, nationaal en internationaal. Ik noem het de brexitparadox: door het vertrek van de Britten, en de begeleidende chaos, wordt de Europese samenwerking versterkt en groeit onder kiezers de waardering voor de EU. Zo gaat het op andere gebieden ook: de wal keert het schip. Wat niet wil zeggen dat alles vanzelf wel goed zal komen. Een klimaatmars is nog geen brede beweging voor een andere politiek, de middenpartijen zijn onzeker en verdeeld over hun koers en er wordt fel tegenstand geboden door partijen die de nostalgie tot programma hebben verheven.

Eigen belang

Niets mag veranderen, of het moet zijn terug naar vroeger, naar de soevereine natiestaat met grenscontroles, de gulden, Zwarte Piet, een economie op olie en gas, en nauwelijks een buitenlander te bekennen. De politiek van het eigen privilege organiseert zich en rukt op in de peilingen, waarin de winst voor het Forum voor Democratie veel groter is dan het verlies voor de PVV. Niet dat ze de term ‘privilege’ ooit zullen gebruiken, maar als ze niet vechten voor hun voorrechten, waarvoor dan?

Wat zou het verfrissend zijn als ze zouden zeggen: het interesseert ons niet wat er met het klimaat gebeurt, want wij willen onze levensstijl niet aanpassen. Maar nee, ze moeten doen alsof er wetenschappelijk nog helemaal niets vaststaat en elke actie voorbarig is. Wat zou het prettig zijn als ze zouden zeggen: het interesseert het ons niet dat mensen in nood verkeren, want ons eigen belang gaat voor. Maar nee, ze moeten doen alsof Syrië weer een veilig land is en vluchtelingen gerust terug kunnen keren. Je zou bijna denken dat er gewetens gesust moeten worden.

Vergeet intussen niet dat uit peiling na peiling blijkt dat de populisten niet ‘het’ volk belichamen, wat ze ook beweren. Er is bij alle onrust nog altijd een basis van redelijkheid.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt.

Deel dit artikel

Er wordt fel tegenstand geboden door partijen die de nostalgie tot programma hebben verheven