Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als de meeste leerlingen ‘Mein Kampf’ als bekendste boektitel noemen, is dat illustratief voor het onderwijs

Opinie

Ewout van der Knaap

© ANP
Opinie

Uit onderzoek weten we dat de motivatie van leerlingen toeneemt als ze vaker in de klas vrij lezen, aldus universitair docent Ewout van der Knaap. 

De Nederlandse reputatie van meertalig land staat onder druk. Leerlingen kiezen niet graag Duits of Frans en het profiel Cultuur en Maatschappij is minder in trek. Wat bezielt de leerlingen? Als de meeste van hen ‘Mein Kampf’ als bekendste boektitel noemen, is dat illustratief voor het onderwijs, de enquête en de wijze waarop pubers die invullen. Als bijna 60 procent van de bovenbouwleerlingen geen Duitse schrijver weet te noemen, is dat alarmerend voor de kennissamenleving. Literatuurgeschiedenis is gemarginaliseerd in het vreemdetalenonderwijs. Leerlingen weten meer film- dan boektitels te noemen. Het aantal literatuurlessen dat leerlingen zeggen te krijgen is gedaald.

Lees verder na de advertentie
Uit onderzoek weten we dat de motivatie van leerlingen toeneemt als ze vaker in de klas vrij lezen

Leraren richten zich meer op communicatief handelen dan op culturele zaken. Scholen etaleren het behalen van een Goethe-Zertifikat terwijl de aandacht voor de literatuur van Goethe en anderen afneemt. Literatuur is essentieel voor talige, interculturele, morele, esthetische en intellectuele vorming. Leraren hebben de sleutel, maar het rapport bevroeg weinig leraren.

Uit onderzoek van de Universiteit Utrecht onder 219 leraren Duits blijkt dat ze snakken naar uitgewerkt lesmateriaal en meer tijd voor literatuurlessen. Dat bleek 30 jaar geleden ook al een pijnpunt. Dat er in de onderbouw relatief weinig (jeugd)boeken worden gelezen, betekent niet dat literatuur niet haalbaar is. Onze promovenda ­Elisabeth Lehrner toonde aan dat derdeklassers die hun leesvaardigheid Duits met allerlei literaire vormen ontwikkelen taalvaardiger worden dan leerlingen met het standaardprogramma.

Leeskilometers maken

En uit internationaal onderzoek weten we dat de taalvaardigheid en de motivatie van leerlingen toeneemt als ze vaker in de klas leesboekjes lezen, zonder dat ze daarbij oefeningen krijgen. Simpelweg ‘vrij lezen’, leeskilometers maken waarbij leerlingen uit een goed aanbod mogen kiezen, loont.

Er zijn mogelijkheden om meer lestijd voor literatuur te creëren door literaire teksten ook aan taalvaardigheidsopdrachten te koppelen. Door zowel aandacht aan het specifieke literaire karakter als aan de taligheid van teksten te besteden kan onderwijs in de vreemde talen worden versterkt: bij Duits, maar ook bij andere talen. Er zijn mogelijkheden om het tijdsprobleem in talenlessen op te lossen. Daardoor ontstaat ook ruimte voor literatuurgeschiedenis. Als leraren bewuster kiezen en plannen, worden hun leerlingen beter.

Ewout van der Knaap is hoofddocent Duitse literatuur aan de ­universiteit Utrecht.

Lees ook:

Onze samenleving draagt niet uit dat kennis van de talen en culturen van de twee grootste Europese landen van veel waarde is. Ook in het onderwijsbeleid wordt weinig gesproken over het belang en de inhoud van de vakken Duits en Frans. Taal en cultuur lijken er niet langer toe te doen. Dat vindt decaan vwo en docent Frans Yvonne Schoolmeesters.

Deel dit artikel

Uit onderzoek weten we dat de motivatie van leerlingen toeneemt als ze vaker in de klas vrij lezen