Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als de arts patiënt is

Opinie

Bert Keizer

Bert Keizer © Trouw
column

In Medisch Contact, het clubblad van de Nederlandse arts, vraagt een psychiater zich voorzichtig af of het zijn patiënten zou helpen als hij vertelde over de psychiatrische opnames die hij zelf onderging. 

Hij leed onder dwanggedachten en belandde in een ernstige depressie. Hij aarzelt of hij zijn eigen ervaring als psychiatrisch opgenomen patiënt zou kunnen gebruiken in zijn werk.

Lees verder na de advertentie

Ik aarzel ook. Ik denk dat een ziek mens in de arts niet graag een eveneens ziek mens ziet, integendeel. In het leven van de dokter gaat over het algemeen alles goed. Haar haar zit geweldig, haar vakanties zijn een feest, haar kinderen kunnen erg goed leren en als ze de deur uit zijn, worden ze opvallend succesvol in alles wat ze ondernemen, de krengen.

Een collega van mij had jaren geleden borstkanker. Ze hield dat angstvallig weg bij haar patiënten totdat ze een vrouw uit haar praktijk bij de oncoloog ontmoette. Ja, dan is elke stad een dorp. Die ontmoeting pakte overigens goed uit, helemaal toen ze aan de patiënt uitlegde waarom ze er geen ruchtbaarheid aan gaf. Zo ontstond er een bijzondere band tussen die twee, die beslist niet hinderlijk was in hun contact als arts en patiënt. Naast de gedeelde ziekte was er het gedeelde geheim. Dat later natuurlijk toch uitlekte, maar toen was ze in een rustigere fase aangekomen.

De dokter 'die het zelf ook heeft gehad'. Troost dat? Lucht het op?

Wederzijds

Maar in het algemeen is het zo dat hoe intens de ontmoeting tussen arts en patiënt ook kan zijn, het is nooit geheel wederzijds. Nou ja, soms is het juist wel geheel wederzijds, maar dan is er ook geen houden meer aan waarna je verder samen door het leven gaat. Of voor een tijdje in elk geval. Hier wordt steevast heftig over gefronst, vooral in de psychiatrie was het op dit punt een gekkenhuis in de jaren zestig en zeventig. Dat zwartboek moet nog geschreven worden. Het kan nog net, denk ik, want er zijn nog wel wat daders en zeker heel veel slachtoffers in leven.

Maar terug naar de dokter 'die het zelf ook heeft gehad'. Troost dat? Lucht het op? Geeft het moed? Ik had eens een keer een rib gekneusd na een val op het ijs. Ik zou mijn dochter even laten zien hoe je dat doet: fietsen over een bevroren gracht. Ja, ze lacht er nog om. Maar het was verdomd pijnlijk. De volgende dag op mijn werk legde ik het omstandig uit aan mevrouw Van B., aardig mens, altijd in voor een praatje. Na mijn relaas zei ze: "Nou heb je zeker geen zin meer in mijn ellende?" Dat ging dus maar net goed. Want als ik met een ernstige diagnose was aan komen zetten, zou ze echt niet meer over haar eigen ellende zijn begonnen. Ze zou zijn gaan dokteren voor de dokter.

Dat mensen het onderling ook niet erg waarderen als je ellende met ellende beantwoordt, ervoer mijn vriend P.. Hij had slokdarmkanker, God heeft reeds lang zijn ziel, zeggen we dan. Maar dit was zijn ervaring: "Ik vertel mensen dat ik kanker heb en wat denk je. Dan komen zij aanzetten met de kat die ze niet zindelijk kunnen krijgen."

Nog erger lijkt het me als de dokter over jouw ernstige ziekte zegt: 'Ik heb het ook gehad en echt, het valt te genezen, ik ben er weer helemaal bovenop!' Ik heb het nadrukkelijk over ernstige ziektes, zoals een depressie of kanker. Bij kanker zou ik denken: ja jij wel, maar ik nog lang niet. En tijdens een depressie lijkt niets me zo neerdrukkend dan te horen dat je arts het ook had, maar dat ze nu weer fris en fruitig in het leven staat. Daar word je pas echt ongelukkig van.

Maar ik kan niet helemaal gelijk hebben. Toen ik nog tanden had, zat ik vaak bij de tandarts. Hij was een vervelende vent, die mij altijd onmiddellijk liet betalen omdat hij mij wantrouwde wegens mijn sjofele uiterlijk. Hij dacht dat mijn innerlijk er ook zo uitzag. Op een dag was hij merkwaardig vriendelijk. Dat kwam doordat hij een paar dagen terug zelf bij de tandarts was geweest en weer eens ervoer hoe akelig dat eigenlijk is. Zo kan de hulpverlener eigen ziekte wel gebruiken, maar als je dat doet, kun je het meestal beter verzwijgen.

Bert Keizer is filosoof en arts bij de Levenseindekliniek. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

De dokter 'die het zelf ook heeft gehad'. Troost dat? Lucht het op?