OpinieNieuwe bestemming

Alleenstaande ouderen kunnen kloosters een nieuwe bestemming geven

Alleenstaande ouderen die graag deel uitmaken van een gemeenschap, zouden leeglopende kloosters aan een nieuwe bestemming kunnen helpen, schrijft Erik IJpema, vrijwilliger bij projecten op het terrein van zorg, welzijn en welbevinden.

Het is overal in den lande aan de orde van de dag dat delen van kloosters worden vervreemd van de oorspronkelijke bestemming. Met nieuwe invullingen wordt geld gegenereerd, waarmee de resterende vergrijsde religieuzen het weer een tijdje kunnen uitzingen.

De grote en tamelijk gemene ­deler van deze projecten is dat het gaat om een soort sterfhuisconstructies. Kerken en kloosters raken leeg, omdat de behoefte eraan steeds meer lijkt te verdampen. Verkoop van (delen) van gebouwen is steeds meer geboden. En gezocht wordt steeds naar niet al te wezensvreemde bestemmingen.

Vanuit de kerk wordt gewezen op het belang van het missionair pastoraat om juist aan de onderkant jonge mensen weer bij de kerk te ­betrekken. En zeker gebeurt dat hier en daar ook. Maar dat zal niet genoeg zijn: er zullen ook andere wegen bewandeld moeten worden. En de kerk zal moeten meebewegen met de geest en de noden van deze tijd.

Veel mensen alleen

En wat die noden betreft: niet eerder in de geschiedenis leefden zo veel mensen alleen. Vooral ouderen, veelal vrouwen en vaak ex-mantelzorgers voor een inmiddels overleden partner. Andere veel voorkomende kenmerken: niet op zoek naar een nieuwe partner, maar wel behoefte aan ontmoetingen met ­gelijkgestemden in een rustige ­omgeving.

Uit diverse artikelen komt naar voren dat woonvormen als hofjes in de woonbehoefte van veel ouderen zouden kunnen voorzien. Met een eigen woonruimte, maar ook met een gezamenlijke ontmoetingsruimte en een gemeenschappelijke buitenruimte, vaak in de vorm van een tuin. Veel kloosters kunnen op een vrij natuurlijke wijze deze randvoorwaarden bieden.

Nu worden ook (delen van) kloosters hier en daar omgebouwd tot luxe appartementen in het duurdere segment. Maar daar gaat het hier niet om: in dit pleidooi gaat het juist om het realiseren van eenvoudige, maar comfortabele appartementen die ook (met huursubsidie) betaalbaar zijn voor oudere alleenstaanden met een laag inkomen (bijvoorbeeld enkel AOW).

Als extra randvoorwaarde zou gesteld kunnen worden dat er affiniteit moet zijn met het religieuze leven in het betreffende klooster. Zodat er niet gescheiden delen voor religieuzen en voor nieuwe bewoners zijn, maar dat die als het ware in elkaar overlopen. Dat betekent dat nieuwe potentiële bewoners gehoord (en ­gewogen) moeten worden door een ballotagecommissie.

Verwacht kan worden dat sommige nieuwe bewoners na verloop van tijd ook zullen kiezen voor toetreding tot de betreffende orde. Dat zullen veelal mensen van ruim boven de vijftig jaar zijn, die al een ­leven geleefd hebben.

Oudere aanwas

Waarom zouden zij geen nieuwe (zij het geen jonge) aanwas voor de orde kunnen vormen? Met zo veel levenservaring kunnen zij ook uitstekend een luisterend en begripvol oor bieden aan mensen in nood. En gelet op de huidige levensverwachtingen ook nog voor vele jaren. Naar analogie van het onderwijs kan dit aangeduid worden als zij-instroom. Een voorbeeld dat voor veel kloosters realistisch en kansrijk is.

De geschetste ideeën dragen bij aan een oplossing voor twee problemen: zowel voor het tekort aan (in velerlei opzicht) passende woningen voor alleenstaande ouderen, als voor de terugloop van monniken en nonnen in kloosters. Van gemeenten mag steun verwacht worden voor plannen om op deze manier extra sociale huurwoningen te realiseren. Daarmee kan de doorstroming op de woningmarkt worden bevorderd.

Bovendien dragen dergelijke woonvormen bij aan meer onderlinge informele steun en zorg, waardoor er minder aanspraak wordt ­gemaakt op formele zorg en hulp.

Lees ook:

Zusters in Oosterhout verkopen in recordtijd 20.000 flessen wijn: ‘Dit is het werk van de Heilige Geest’

Door de coronacrisis bleven de veertien zusters van het klooster Sint-Catharinadal in Oosterhout met 20.000 onverkochte flessen wijn zitten. Totdat er hulp uit Breda kwam.

Rustplaats in de Randstad

Buitenplaats Doornburgh laat je ­midden in de Randstad ontsnappen aan de waan van de dag. In het voormalige klooster komen niet alleen ­architectuurfreaks aan hun trekken.

Wordt de zorg voor de thuiswonende, chronisch zieke ouderen het nieuwe hoofdpijndossier?

Voor zieke ouderen die thuis willen blijven wonen, ‘loopt het zorgsysteem vast’, waarschuwt de Tweede Kamer. Minister Hugo de Jonge krijgt ook vanuit de coalitiepartijen kritiek.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden