OpinieEconomie

Alleen de allerrijksten profiteren van de beursgang van Douwe Egberts

De beursgang van Douwe Egberts is een reliek van de vorige eeuw, aldus Guido van Staveren, bestuurder bij Stichting FairChain.

We hebben dezer dagen de mond vol van een duurzame hervorming van de economie, maar de beursgang van Douwe Egberts, eind mei, laat zien dat we daarvan nog ver verwijderd zijn. Weten we het nog? In 2013 ontving Jan Bennink, toenmalig topman, een bonus van 5,7 miljoen euro na de verkoop van DE aan de Duitse investeerder JAB, slechts een jaar nadat SaraLee het bedrijf naar de beurs had gebracht.

Die beloning kreeg veel kritiek, net als de bonus die eerder de voormalig topman van ABN Amro ten deel viel na uitkering van 34 miljoen bij de verkoop van de bank. Bonussen als deze werden toonbeeld van de graaierscultuur en gaven aanleiding voor de wereldwijde antikapitalistische Occupy-protesten. Kris Douma, toenmalig vertegenwoordiger van enkele pensioenuitvoerders, sprak er schande van. “Voor zo’n hoge beloning is geen prestatie geleverd die dat bedrag rechtvaardigt”, zei hij.

Op 29 mei ging Douwe Egberts opnieuw naar de beurs, onder de naam JDE Peet. Een fraai plaatje levert het niet op: particuliere aandeelhouders zijn niet welkom, het werd weer een feestje voor de 1 procent allerrijksten: de Duitse familie Reimann, eigenaar van JAB, zal naar verwachting meer dan 1,5 miljard verdienen aan de beursgang – en degradeert zo de ABNAmro-top en Bennink tot kleine schnabbelaars van de zelfverrijking.

Waar komt die enorme beloning vandaan? In 2013 werd 12,50 euro per aandeel betaald. Vervolgens groeide het bedrijf gemiddeld 3,1 procent per jaar, wat een aandeelprijs van ongeveer 16 euro zou kunnen rechtvaardigen, maar het aandeel bleek tussen de 30 en 32,25 euro per stuk te gaan kosten en heeft inmiddels al een waarde van meer dan 34 euro bereikt. Nu zou je kunnen stellen dat het aandeel wellicht stalling verschaft voor kapitaal dat wil schuilen voor de crisis want ‘koffie kan zelfs de coronacrisis aan’ (NRC, 26 mei), maar het is vooral een beloning voor slecht gedrag.

Verre van netjes

De JAB-methode van opkopen, consolideren en naar de beurs brengen kan verre van netjes worden genoemd. Het is een werkwijze die zich kenmerkt door het doorvoeren van forse kostenbesparingen en verbeteren van werkkapitaal door de betaaltermijn op te rekken van 60 naar 120 dagen. Het leverde vorig jaar een nettowinst van 585 miljoen euro op. De JAB-top belooft toekomstige aandeelhouders groei en het wil zijn aandeelhouders 50 tot 60 procent van de winst uitkeren als dividend. Over duurzaamheid wordt met geen woord gerept.

De allergrootste verliezers van dit model zijn de landen die de koffie produceren. Er vindt daar geen verwerking plaats en de koffieprijs laat nog altijd een dalende trend zien waardoor deze landen zich niet kunnen ontwikkelen en afhankelijk blijven van ontwikkelingshulp.

De DE-beursgang is een reliek van de vorige eeuw. Het ontkent volledig de ontmaskering van het neoliberalisme en is gebaseerd op winst gevoed door armoede. En om nu juist een van de grondleggers van het neoliberalisme aan te halen, Milton Friedman: “Alleen een crisis leidt tot echte verandering. Als die crisis zich voordoet, zijn de acties die worden ondernomen afhankelijk van de ideeën die er zijn.” De crisis is er, laat de verandering ook radicaal zijn. Gelukkig zijn de ideeën voor een andere toekomst voorhanden: bedrijfsmodellen die helen in plaats van kapotmaken en waardeketens die de waarde delen met alle betrokkenen, in plaats van de allerrijksten nog rijker te maken.

Laten we hopen dat José Meijer (bestuurslid ABP en bestuurslid Pensioenfederatie) zal reageren zoals Kris Douma dat deed in 2013, en dat zij schande zal spreken mocht haar een aanbod worden gedaan om pensioengelden te stallen in dit coronaveilige aandeel.

Lees ook:

Koffiegigant met hoge schulden geeft nieuwe aandelen uit

Douwe Egberts is terug op de beurs. Al is het nu onderdeel van koffiegigant JDE Peet’s.

We drinken betere, duurdere en gekkere koffie. En ook minder

Nederlanders drinken minder koffie dan vijftien jaar geleden, maar geven er wel veel meer geld aan uit. “Door de Senseo zijn we pas écht om koffie gaan geven.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden