OpinieBindend Studie Advies

Afschaffen Bindend Studie Advies is een verlies

null Beeld
Beeld

De voordelen van het Bindend Studie Advies wegen ruimschoots op tegen de bezwaren, zo betogen Henk Kummeling, rector Magnificus Universiteit Utrecht, en Rob Mudde, vice-Rector Magnificus TU Delft, namens de rectoren van veertien publieke universiteiten.

Onlangs riep de Tweede Kamer de minister van OCW op om met het Hoger Onderwijs in gesprek te gaan over het bindende karakter van het Bindend Studie Advies (BSA). De universiteiten gaan graag dit gesprek aan, maar dan wel gebaseerd op wetenschappelijke studies, feiten en data.

Het BSA is een decennium geleden ingevoerd als onderdeel van een breder pakket om het studiesucces van studenten te bevorderen. Daarmee wilden politiek en hoger onderwijs de hoge uitval in het bacheloronderwijs verlagen, de gemiddelde studieduur verkorten en studenten helpen om zo snel mogelijk op de bij hen passende opleiding terecht te komen. Daartoe zijn samenhangende maatregelen en verbeteringen doorgevoerd, zoals beter studeerbare programma’s, intensievere begeleiding, en – als sluitstuk – het BSA.

Voor de discussie rond het BSA is deze samenhang belangrijk. Uit de onderzoeken van de afgelopen jaren blijkt dat de aanpak succesvol was: de uitval is sterk verminderd, studenten studeren gemiddeld minder lang en de doorverwijzing naar andere, beter passende studies is goed op gang gekomen.

Zwakkere studenten presteerden aanmerkelijk beter

Uit alle studies komt naar voren dat het BSA een belangrijk element is in deze verbeteringen. Aan de Erasmus Universiteit steeg na invoering van het BSA het aantal studenten dat het eerste jaar succesvol afrondde met 23 procent. Vooral de zwakkere studenten presteerden aanmerkelijk beter, bleek uit deze studie onder 30.000 studenten. Ook steeg het aantal studenten dat de studie in de standaardtijd afrondde met 9 procent.

In een studie uit 2018 van de Radboud Universiteit komt een vergelijkbaar beeld naar voren: geen hogere uitval in het eerste jaar, en uitval in latere jaren daalt van ruim 10 procent naar nog maar 1 à 3. Andere universiteiten melden een vergelijkbaar effect in hun evaluaties.Hiermee is een belangrijk doel van de maatregelen verwezenlijkt: studenten weten vroeg of ze de juiste studie hebben gekozen en studeren effectief.

Het brede pakket aan maatregelen inclusief het BSA, heeft ook een effect op de kwaliteit van het onderwijs na het eerste jaar: de studenten beginnen beter voorbereid aan het tweede studiejaar. De vakken in de hogere jaren bouwen voort op de basis die wordt gelegd in het eerste studiejaar. Als studenten een belangrijk deel van het eerste jaar missen betekent dat een extra uitdaging voor docenten. Zij moeten meer aandacht schenken aan de studenten die delen gemist hebben. Dat gaat uiteraard ten koste van de aandacht voor andere studenten.

Zorgvuldige procedure

Overigens komen universiteiten pas tot een negatief bindend studieadvies na een zeer zorgvuldige procedure op basis van heel duidelijke richtlijnen. Op alle universiteiten wordt bovendien gewerkt met een zogeheten hardheidsclausule. Het is een misverstand te denken dat studenten die het BSA net niet halen, onverbiddelijk weggestuurd worden. Er is altijd ruimte voor het persoonlijke verhaal van de student en voor maatwerk.

De discussie in de Tweede Kamer over het BSA legt een verband met studentenwelzijn. Het BSA zou voor (te) veel stress zorgen. In de afgelopen periode zijn er meerdere maatregelen door de overheid uitgevaardigd die stress bij studenten zouden kunnen opleveren, zoals de invoering van het leenstelsel. Het RIVM heeft zich ook gebogen over het welzijn van jongeren en concludeert dat de toename van de ervaren mentale druk door jongeren het gevolg is van een samenspel van maatschappelijke factoren, en niet te herleiden is tot één maatregel in het onderwijs. ‘Eenmaal gestart in de studie vinden studenten veel vaker dat het BSA een positieve invloed heeft op hun studiegedrag (stimulans), dan dat het een negatieve invloed heeft (stress)’, aldus de Beleidsmonitor 2019-2020 (ResearchNed, september 2020).

Rondpompen

In de discussie in de Tweede Kamer over het BSA gaat het ook over het zogenoemde ‘rondpompen’ van studenten. Als een student er niet in slaagt om in Amsterdam voldoende punten te halen voor zijn rechtenstudie kan hij in principe het jaar erna direct weer een rechtenstudie in Leiden starten. Soms heeft dat zin, omdat er een andere didactiek wordt aangeboden. Vaker is het een zwaktebod en leidt het niet tot succes. Overigens, de universiteiten rapporteren dat 40 tot 50 procent van de studenten die uitvallen in het eerste jaar zich in het volgende jaar voor een andere, beter passende opleiding aan dezelfde instelling inschrijven. De overigen gaan deels naar een opleiding van het hbo, omdat dat beter bij hun interesses aansluit of naar een andere universiteit.

In gesprek met het ministerie willen de universiteiten zien hoe voorkomen kan worden dat studenten die het eerste jaar niet goed doorkomen, op dezelfde voet verder gaan aan een andere instelling. Het afschaffen van het BSA is daar niet de oplossing voor. Wij nemen de verantwoordelijkheid studenten goed opgeleid en geëquipeerd in de maatschappij te zetten. Dat doen we binnen een samenhangend stelsel van maatregelen.

De universiteiten zijn van ganser harte bereid om met de minister het gesprek over ‘nut en noodzaak’ van het BSA aan te gaan. Maar dan graag in de bredere context van studentsucces en -welzijn, en uiteraard gebaseerd op wetenschappelijke studies, feiten en data.

Namens de rectoren van de 14 publieke universiteiten van Nederland.

Lees ook:

Het bindend studieadvies moet geschrapt worden: ‘Het is niet meer van deze tijd’

Door het schrappen van het bindend studieadvies krijgen studenten weer ruimte om zich in hun eigen tempo te ontwikkelen, zeggen deze experts.

Tweede Kamer wil af van bindend studieadvies

Het bindend studieadvies (bsa), dat studenten in het hoger onderwijs en op de universiteit aan het einde van het eerste studiejaar krijgen en waardoor zij mogelijk moeten stoppen met de studie, moet worden afgeschaft. Daar moet een niet-bindend advies voor in de plaats komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden