null

OpinieAdoptie

Adoptiekind brengt altijd eigen verleden mee

Beeld Anita Huisman

De vroege herinneringen van een geadopteerd kind zullen altijd blijven hangen en kunnen vroeg of laat traumatische vormen aannemen, stelt adoptieouder en voormalig weeshuisleider Jan Kleijn.  

De ophef over misstanden bij buitenlandse adopties is terecht. Ik heb in de jaren zeventig tien jaar de leiding gehad over een groot kindertehuis in Hongkong. Bovendien ben ik adoptieouder van vier kinderen. Ik heb dus ervaring aan beide kanten van het verhaal.

Uiteraard is het gezinsleven – vader, moeder en kind(eren) – de ideale situatie. Maar dat ideaal is niet voor allen weggelegd. Was het maar waar. Overlijden, drugs, criminaliteit, verlies van baan, armoede of onvermogen zijn alle oorzaken voor ontwrichting van een gezin. Het kind is zonder meer het eerste slachtoffer. Niet de ouders. Sociale instanties sturen kinderen in dat soort uitzichtloze situaties snel naar een kindertehuis waar men denkt dat het kind veilig zal zijn. Maar is het daar ook veilig?

Vanuit mijn ervaring durf ik te beweren dat het kind niet beter af is. Natuurlijk, het kind is uit de bedreigende thuissituatie. Maar het komt opnieuw in een onveilige situatie. Alles is anders, wie te vertrouwen, al die regels. Het kind is op zichzelf teruggeworpen en komt – ongevraagd – in een gecompliceerde situatie terecht. De grote kinderen maken de dienst uit en pesten of kleineren de rest. De leiding heeft overdag geen tijd en aandacht voor elk individu en ’s nachts zijn het de grote kinderen die op de slaapzalen het ‘beleid’ bepalen. Groepsleiders kunnen hun agressiviteit of perversiteit op de kinderen botvieren. Op één van de toiletdeuren stond in grote kinderletters geschreven: ‘Eindelijk alleen’. Duidelijker kon het kind het niet gezegd hebben.

Kinderen in een kindertehuis zullen zich over het algemeen aardig gedragen en hun best doen. Eerst om straf te ontlopen. Daarna om er zo snel en zo goed mogelijk weer uit te komen.

De herinneringen aan mama, hoe vaag en vervormd ook, blijven hangen

Dan adoptie. Het kind is weg uit een bedreigende situatie en komt – in tegenstelling tot de situatie in een kindertehuis – in een liefhebbende omgeving. Wel is alles anders, maar er is vertrouwen, veel aandacht en een overdaad aan liefde.

Maar het kind brengt zijn of haar verleden mee het nieuwe gezin in. De herinneringen aan vroeger bij mama, hoe vaag en vervormd ook, blijven hangen en zullen vroeg of laat gaan knagen en kunnen traumatische vormen aannemen. Het kind zal vragen: waarom ben ik hier en niet daar?

Is het adoptiekind eenmaal volwassen, dan kan het gemakkelijk zeggen: dat hadden ze niet moeten doen. Maar daarmee kun je de geschiedenis niet terugdraaien. Voor het adoptiekind geldt hetzelfde als voor welk kind ook: hij of zij kan niet bepalen waar zijn of haar wieg zal staan.

Het adoptiekind zal moeten accepteren dat het elders geboren is en hier is opgegroeid. Daarmee moet het zijn leven verder vormgeven. Hoe moeilijk dat soms ook is.

Lees ook:

Adoptie heeft een fundamentele discussie nodig 

Omdat er teveel aanwijzingen voor misstanden zijn, worden alle buitenlandse adopties voorlopig stilgelegd. Maar bestaat het wel: een systeem dat echt waterdicht is? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden