Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Actief en duidelijk kiezen is belangrijk voor een duurzaam donorbeleid

Opinie

James Kennedy

James Kennedy. © Jörgen Caris
Column

Nederland is niet altijd een progressief gidsland, en erg radicaal is de voorgestelde donorwet van Pia Dijkstra ook niet. 

Veel landen hebben al wettelijk geregeld dat alle burgers in beginsel 'ja' zeggen, tenzij zij formeel aangeven geen donor te willen zijn. De eerste dergelijke donorwet stamt uit de jaren tachtig. Het is dus begrijpelijk dat voorstanders van Dijkstra's voorstel menen dat Nederland eindelijk eens die kant op moet bewegen om meer mensenlevens te redden.

Lees verder na de advertentie

Het is wel de vraag of een 'ja, tenzij'-wet helpt om het aantal donortransplantaties te vergroten, en of - gezien de terechte bezwaren tegen dit voorstel - meer voor de hand liggende alternatieven niet overwogen zouden moeten worden. Laten we vooropstellen dat er in landen met een 'ja, tenzij'-wet gemiddeld meer donortransplantaties voorkomen dan in landen met een 'nee, tenzij'-wet. 

Wel is er veel verschil tussen de 'ja, tenzij'-landen. Zo heeft Zweden een teleurstellend laag percentage transplantaties en bleek dat de recente invoering van het 'ja, tenzij'-beleid in Wales geen verhoging tot gevolg had, al kan dat na verloop van tijd veranderen. En in een aantal landen heeft dit beleid ook geleid tot fors verzet tegen orgaandonatie.

Slechts enkele landen zijn overgegaan tot een hard 'ja, ten­zij'-be­leid, waarbij artsen de familiewensen moeten negeren

Bovendien blijkt dat in 'ja, tenzij'-landen de meeste artsen alsnog in overleg gaan met de familie van de beoogde donor. Haar wens is doorslaggevend - net zoals vaak gebeurt in 'nee, tenzij'-landen. Slechts enkele landen zijn daarom overgegaan tot een hard 'ja, tenzij'-beleid, waarbij artsen de familiewensen moeten negeren.

Strenge selectie

Wat is essentieel voor een succesvol donorbeleid? Spanje heeft de meeste transplantaties per capita en een 'ja, tenzij'- beleid. Maar dat is niet de enige succesfactor. Misschien belangrijker is de medische aanpak, waarbij één organisatie verantwoordelijk is voor de coördinatie van orgaandonaties en -transplantaties. De artsen op de intensive-careafdeling zijn getraind om te overleggen met de familie, de organen door beademing in goede conditie te houden en transplantaties snel mogelijk te maken als een donor overlijdt. In Nederland is deze medische coördinatie in handen van de Nederlandse Transplantatie Stichting.

Ook uitsluitingscriteria voor donoren verschillen per land. In Spanje zijn vrij veel organen afkomstig van oudere donoren en in de VS is het aantal transplantaties de laatste jaren sterk gestegen mede door het toenemend aantal organen van drugsverslaafden die overleden aan een overdosis. Dat is geluk bij een ongeluk, maar dat moet je natuurlijk niet willen. Vraag blijft hoe streng je in de selectie wilt zijn.

Publiekscampagnes en de wijze waarop burgers kunnen aangeven of zij donor willen worden hebben wellicht ook grote invloed. Het percentage Amerikanen dat geregistreerd staat als donor is doorgaans hoger dan in Nederland. Met bijna 90 procent staat Montana aan de top. Het helpt dat mensen die hun rijbewijs willen vernieuwen gevraagd wordt of zij donor willen zijn. Daardoor is het aantal donoren in verschillende staten aanzienlijk gestegen. Gecombineerd met een publiekscampagne waardoor mensen elkaar aanmoedigen om donor te worden, heeft dit ertoe geleid dat de VS vierde staat op de wereldranglijst voor het aantal orgaantransplantaties.

Mij lijkt het beter om een cultuur van bewust en actief kiezen verder te cultiveren

Struisvogelgedrag

Een goede medische organisatie en bewust kiezende burgers lijken heel belangrijk te zijn voor het verhogen van orgaandonaties, wat een groot goed is. Daaraan kán Dijkstra's wet bijdragen. Maar het is geen panacee; er blijven ook in Spanje wachtlijsten. Ik vraag me af of deze wet burgers mobiliseert om bewust te kiezen. Haar voorstel kan struisvogelgedrag aanmoedigen. Je weet namelijk nooit echt wat een burger wil als die zich niet registreert. Door angst voor eigen sterfelijkheid of door wantrouwen jegens het bestel kan een antwoord uitblijven.

Mij lijkt het beter om een cultuur van bewust en actief kiezen verder te cultiveren. De recente toename van aanmeldingen van donoren in meerdere landen geeft aan dat mensen activeren wel degelijk mogelijk is. Actief en duidelijk kiezen lijkt mij een belangrijke voorwaarde voor een duurzaam donorbeleid.

James Kennedy is een van oorsprong Amerikaanse historicus met Nederlandse wortels. Hij vestigde zijn naam met de studie 'Nieuw Babylon in aanbouw', over de jaren zestig in Nederland. Sinds 2003 is hij als hoogleraar geschiedenis werkzaam in Nederland. Lees hier meer van zijn columns.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Slechts enkele landen zijn overgegaan tot een hard 'ja, ten­zij'-be­leid, waarbij artsen de familiewensen moeten negeren

Mij lijkt het beter om een cultuur van bewust en actief kiezen verder te cultiveren