Opinie

Aanschaf bewapenbare drones is ethische verplichting

Beeld Getty Images

De opmars van de drone is niet meer te stuiten. Nu ook Nederland sinds kort een aantal  onbemande vliegtuigjes inzet komt daarover een discussie op gang. We moeten ervoor waken dat die discussie niet volledig beheerst gaat worden door bezwaren die voortvloeien uit juridische en ethische aspecten. Drones bieden juist grote militair-strategische en ethische voordelen. Nederland heeft dan ook een ethische verplichting bewapenbare drones aan te schaffen en waar nodig in te zetten.

Drones zijn in korte tijd een kritiek onderdeel geworden van het standaard wapenarsenaal waarover vooral de Amerikaanse strijdkrachten beschikken. Oorspronkelijk werden de onbemande vliegtuigjes ontwikkeld om een bijdrage te leveren aan de zoektocht naar Osama bin Laden. Na zijn liquidatie in 2011 zijn drones vooral berucht geworden door de inzet ervan bij het opsporen en doden van andere gezochte terrorismeverdachten in bijvoorbeeld Pakistan, Somalië en Jemen.

Wat veel mensen niet weten is dat drones echter vooral worden ingezet voor niet-militaire doeleneinden. Zelfs waar het de militaire inzet betreft gaat het niet primair om het uitvoeren van gerichte bombardementen, maar om toezicht- en verkenningsvluchten. Samen met de gewapende inzet levert dat grote voordelen op.

Zo is het gebruik van drones relatief goedkoop en bieden ze grote tactische voordelen op het moderne slagveld. Het gebruik ervan leidt ertoe dat meer risicovolle operaties niet hoeven worden uitgevoerd en bovendien is er geen direct fysiek gevaar voor de bestuurder van het toestel. Ook zijn aanvallen met onbemande vliegtuigjes, in tegenstelling tot wat vaak wordt aangenomen, een stuk preciezer dan andere manieren van oorlogvoeren. Dat komt mede doordat drones lang onopgemerkt boven het slagveld kunnen blijven vliegen om informatie te verzamelen, zodat men vervolgens weloverwogen tot een aanval kan overgaan. Ook vanuit ethisch oogpunt is het gebruik van drones dus toe te juichen.

In de huidige discussie zijn deze voordelen sterk onderbelicht, waardoor drones - en dan zeker de bewapenbare versie - geen eerlijke kans krijgen. Toen onze eigen defensieminister Jeanine Hennis Plasschaert onlangs opriep tot een bredere internationale discussie over de inzet van onbemande vliegtuigjes werd zij direct teruggefloten door de Minister van Buitenlandse Zaken, Timmermans. Die discussie zou volgens hem allang zijn gevoerd.

Deze houding is typerend en bevestigt onze zorg, namelijk dat de discussie eenzijdig wordt gevoerd, waarbij essentiële militair-strategische aspecten worden overschaduwd. Op die wijze blijven we vooral de mogelijke nadelen en bezwaren van de inzet van (bewapende) drones benadrukken. Die inzet is illegaal, onmenselijk en ineffectief, zo luiden de argumenten.
Dat terwijl het niet moeilijk is het gebruik van drones juridisch in te kaderen. Ook de ethische aspecten van een drone-aanval verschillen niet wezenlijk van een aanval met bemande gevechtsvliegtuigen of andere precisiegeleide wapens. De opkomst van de drone is wat dat betreft minder revolutionair dan men veelal doet voorkomen.

De aanschaf en inzet ervan moet uiteraard wel berusten op een weldoordachte visie. Zo dient van tevoren duidelijk te zijn wat de militair-strategische toegevoegde waarde van gewapende drones is. Daarbij mogen, zeker in het licht van huidige defensiebezuinigingen, kritische vragen niet uit de weg worden gegaan. De inzet van drones is namelijk niet eenzijdig positief of negatief. Enerzijds worden ze beschouwd als mechanische moordmachines. Anderzijds dreigt men te vergeten dat de inzet ervan ook levens kan besparen. Feit is echter wel dat de inzet van drones uitstekend past binnen de militair-strategische rol die de breed inzetbare krijgsmacht van Nederland speelt. Hebben we bovendien niet de ethische verplichting technologieën te omarmen die ongewenste neveneffecten in oorlogssituaties beperken?

Stephan de Vries en Dieuwertje Kuijpers zijn allebei politiek analist. Ze schreven dit artikel op persoonlijke titel en zijn te volgen via het defensieblog Stukje Duiding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden