null

OpinieDuurzame landbouw

Aan de slag, ook wij boeren, met klimaatneutrale en ecologische landbouw

Beeld Anita Huisman

Boeren hebben boerenverstand nodig, maar ook de steun van burgers en van de overheid. Help ons een omslag te maken, betogen Bregje Hamelynck van de Federatie van Agro-ecologische Boeren en Ruud Zanders van Caring Farmers.

Bregje Hamelynck en Ruud Zanders

Het wordt een hete zomer. Niet figuurlijk bedoeld, maar letterlijk. Aan de overkant van de plas, in Canada, werden vorige week dagelijks hitterecords gebroken, terwijl de zomer nog maar net is begonnen. Het graan dat we in Nederland gebruiken voor consumptie komt grotendeels daarvandaan en fikte nu weg. Hebben we na deze zomer – eveneens letterlijk bedoeld – nog brood op de plank? Zijn we wakker?

Waarom staan we als boeren eigenlijk niet vooraan in de klimaatbeweging? Als boeren behoren we immers tot de eersten die de gevolgen merken. Waarom laten we niet weten dat daar buiten, op het boerenland, de signalen steeds zichtbaarder worden? Dat met de insecten nu ook de boerenlandvogels verdwijnen. Dat onze landbouwmethoden niet opgewassen zijn tegen die grote schommelingen in temperaturen. Dat onze gewassen allemaal op elkaar lijken en totaal niet robuust zijn bij ziektes of plagen. Dat we ervan schrikken dat Parkinson een beroepsziekte lijkt te zijn vanwege het landbouwgif. Dat ons land steeds dieper wegzakt en verzilt door de ontwatering. Dat we ons zorgen maken of onze kinderen nog wel kunnen boeren omdat we steeds dieper moeten ploegen om nog vruchtbare teeltaarde boven te krijgen. Dat we aanvoelen dat een pandemie vanuit dierziektes bij een grote concentratie van vee meer kans krijgt.

Boerenverstand nodig...

Ook wij boeren zouden hard aan de slag moeten om een robuuste, klimaatneutrale en agro-ecologische voedselvoorziening op te bouwen. Gifvrij, zonder energievretende kunstmest en zonder import van veevoer uit kwetsbare ecosystemen elders. Waarbij het aankomt op ons boerenverstand, de juiste interpretatie van de signalen van gewassen en dieren, de kennis van de bodem en de inzet van biodiversiteit ter bestrijding van ziektes en plagen. Boerenverstand dat gevoed wordt door waarnemen en ontdekken, experimenteren en onderzoeken.

Wetenschappers die bijdragen aan de ontwikkeling van die boerenkennis zijn dan hard nodig. De kennis en ervaring van boeren die al eerder dit pad zijn ingeslagen is van grote waarde om het leerproces te versnellen. De expliciete steun van burgers, maatschappelijke organisaties, politiek en beleidsmakers is essentieel bij de moeilijke transitie van de landbouw. Die moet weer in balans komen met de natuurlijke omgeving en deel uitmaken van de gemeenschap.

Toegang tot grond en kennis, de juiste sturing in wet- en regelgeving en de inzet van financiële instrumenten zullen ten dienste moeten komen aan deze transitie. Waarbij integrale oplossingen worden gezocht in plaats van deeloplossingen voor thema’s als stikstof, CO2 of fosfaten. De boer zien wij als leverancier van producten en diensten (inclusief ecosysteemdiensten) aan zowel ketenpartners als rechtstreeks aan burgers en overheden. Waardoor de boer weer een brede gewaardeerde functie krijgt als producent van gezond voedsel in samenspel met de natuur en beheerder van een vitaal landschap.

... en een overheidsplan

Net zoals eerdere generaties de landbouw na de Tweede Wereldoorlog vernieuwd hebben, is dat ook nu nodig. Ook toen konden we niet zonder stevige instrumenten, zoals het proces van ruilverkaveling dat werd ondersteund door een helder plan vanuit de overheid. Weer zijn een duidelijk doel, een helder kader en een stevig instrumentarium onontbeerlijk. Dat kan helpen bij een landbouw gebaseerd op agro-ecologie, met de natuur als basis, in verbinding met de gemeenschap en voorziend in een eerlijk inkomen voor de boer. Dat is niet alleen hard nodig, het is op die manier ook weer aantrekkelijk om boer te zijn.

Het toekomstige kabinet is nu aan zet. Het is crisis, zoveel is duidelijk. Corona was een vingeroefening. Het echte werk is het verzetten van de bakens om als mensheid voort te bestaan. Het wordt immers alweer een zomer met hitterecords.

Lees ook:

Voor het eerst weer boegeroep en trekkergetoeter in Den Haag: ‘Er is eigenlijk geen toekomst voor ons boeren’

Voor het eerst in een half jaar demonstreerden boeren weer tegen de stikstofmaatregelen. ‘We stevenen af op de dag dat ik al mijn koeien naar de slacht moet brengen.’

‘Boeren zitten in het nauw, maar moeten toe naar een duurzame werkwijze’

Veel boeren die actievoeren zitten klem, weet de ‘groene’ akkerbouwer Joost van Strien. Toch luidt zijn advies aan hen: omarm de verduurzaming van de sector, ook voor jezelf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden