null Beeld

ColumnErik Ex

Zou een les over Paty de kloof die er heerst sinds 9/11 niet juist wijder maken?

Op 12 september 2001 gooide mijn geschiedenislerares het programma overhoop. We gingen het twee maanden over de geschiedenis van de islam hebben. Die kennis konden we wel gebruiken om de onzekere periode na de aanslagen op het World Trade Center in New York te duiden. Die maanden begonnen mijn klasgenoten en ik te snappen wat we op 11 september live op tv hadden zien gebeuren.

Minister Slob vroeg ons vorige week om afgelopen maandag stil te staan bij de moord op de Franse leraar Samuel Paty. Vrij uitzonderlijk, zeker voor een minister die er niet om bekendstaat voor de troepen uit te lopen: gewoonlijk houden ministers zich ver van hoe het er precies aan toegaat in het klaslokaal. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik niet direct de eerste les na deze terreurdaad erover ben begonnen tegen mijn leerlingen. Waarom eigenlijk niet? Was het omdat het in de vakantie gebeurde? Omdat we dicht tegen de toetsweek aan zitten? Of ben ik, negentien jaar na 9/11, verdoofd geraakt voor dit soort gruwelen?

Navelstaarderig slachtofferschap

Vermoedelijk is dit allemaal een beetje waar. Maar tegelijkertijd merkte ik ook iets anders bij mezelf op: zouden mijn islamitische leerlingen zich (voor de zoveelste keer) in een hoek gedrukt voelen? Zou een gesprek hierover niet uitlopen in navelstaarderig slachtofferschap? Zou dit de kloof die er sinds 2001 is niet juist wijder maken?

Op een vorige school brandde er een moskee in aanbouw af tijdens de kerstvakantie. De wildste theorieën deden de ronde. Toen ik over het voorval begon in mijn les bleek dat aardig wat leerlingen het eigenlijk wel best vonden. Opgeruimd staat netjes. Eén leerling zei: “daar konden ze op wachten. Wie bedenkt dat ook? Een moskee in deze buurt?” Ik had niet bepaald bijgedragen aan een groter begrip voor elkaar.

Toch moeten we het natuurlijk wél over Samuel Paty hebben, gelukkig wees een collega me hier al op vóórdat de minister dat deed. Wat leerlingen uit onze lessen halen, wat hun instelling in het leven wordt en hoe ze denken, hebben wij niet in de hand.

Maar het behoort wel tot onze verantwoordelijkheid om van onze klaslokalen een maatschappij in het klein maken. Een gedeelde kennisbasis is het minste wat we kunnen doen: wat is er gebeurd? Wat weten we nog niet? Wat is de grotere context?

Zaterdag schreef Nelleke Noordervliet in haar column in deze krant dat we door de moord opnieuw worden geconfronteerd met de opdracht van de leraar. Weten wat die opdracht is, is lang niet altijd eenvoudig, eraan voldoen vergt vaak nog meer.

Mijn leerlingen bleken vooral van de gruwelijke details op de hoogte, ze wisten minder van de sociaal-maatschappelijke achtergrond in Frankrijk. Ik heb het ze verteld, voor zover het te bevatten valt. Heeft het mijn leerlingen begrip gebracht, zoals ik dat zelf kreeg in 2001? Geen idee, maar je suis prof: dit is onze opdracht.

Erik Ex (1987) is leraar geschiedenis op het Cygnus Gymnasium in Amsterdam en werkt voor Schoolinfo, dat zich bezighoudt met onderwijsinnovatie. Hij schrijft elke twee weken een column. Lees zijn eerdere bijdragen hier terug.

Lees ook:

Laat docent niet alleen om de vrijheid te verdedigen

Column van Nelleke Noordervliet over de verantwoordelijkheid voor het debat over vrijheid van meningsuiting

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden