Beeld Fadi Nadrous

OpvoedvraagMeertaligheid

Zal ik mijn kind twee- of drietalig opvoeden?

Een jong stel spreekt samen drie talen, Nederlands, Engels en Bosnisch. Is het slim en mogelijk om al die talen aan hun toekomstige kinderen te leren, of wordt dat verwarrend?

Drie verschillende talen leren, is dat handig en leuk, of voornamelijk verwarrend? Dat vraagt een stel van eind twintig zich af. Hij spreekt Nederlands als eerste taal, zij Engels en Bosnisch. Met elkaar spreken ze Engels. “Als we kinderen krijgen, wil ik ze alle drie de talen leren”, laat de man weten. “We hebben die mogelijkheid, dus laten we daar gebruik van maken.” Zijn vriendin vindt een opvoeding in zowel Engels als Nederlands een logische keuze, maar ook Bosnisch? “Daar heb je niet zoveel aan in de wereld, of als we hier in Nederland wonen. Schopt nóg een extra taal het aanleren van die twee andere talen dan niet in de war, terwijl het verder niet zoveel winst oplevert?”

Ja, het kind zal fouten maken en de talen door elkaar halen, maar Marrit Janabi kent geen twijfel, met onverholen enthousiasme zegt zij: “Drietalig opvoeden? Doen!” Ze kan het weten: Janabi doet promotieonderzoek naar meertaligheid bij Nederlands en Engels sprekende kinderen in Australië, geeft er Nederlandse les en voedt haar nu driejarige daar zoon meertalig op.

Hersenen

Er kleven nogal wat voordelen aan het spreken van meerdere talen, tegenover de beheersing van ‘slechts’ één taal. “Er gaan globaal gezien natuurlijk deuren voor je open, en bovendien ontwikkelen de hersenen van meertalige kinderen zich écht anders dan die van eentalige”, zegt Janabi. “Dat heeft voordelen voor het geheugen en het concentratievermogen en er zijn bewijzen dat meertaligheid de ontwikkeling van Alzheimer op latere leeftijd zelfs met enkele jaren kan vertragen.”

Beeld Fadi Nadrous

Maar dat argument is misschien niet doorslaggevend voor het stel, dat twijfelt tussen een twee- of een drietalige opvoeding. In dit geval is dat de angst dat het Bosnisch, dat door de moeder als minder belangrijk voor de toekomstige kroost wordt aangemerkt, de ontwikkeling van het Engels en Nederlands in de weg zal staan. Die zorg neemt taalwetenschapper Janabi weg: “Mits het kind elke taal consistent en voldoende aangeboden krijgt, spreekt het de drie talen uiteindelijk volledig. Dat betekent: dan is het in staat complexe zinnen te formuleren en kan het zonder moeite in meerdere talen zinnen zeggen zoals: ‘Ik heb een blauwe plek aan de onderkant van mijn linker kleine teen’.”

Janabi waarschuwt het stel wel alvast: een twee- of drietalige opvoeding verzorgen is niet gemakkelijk. De ouders moeten van tevoren bewuste keuzes maken. “Dus als het kind met moeder de ene taal spreekt en met vader de andere, dan is dat altijd zo, ongeacht de situatie.” Ook belangrijk: als het kind wanneer het iets ouder is naar school en verenigingen gaat, spreekt het in het dagelijks leven één van de talen meer dan de andere. Het aanbod van de minderheidstaal moet zeker zo’n dertig procent van het totale taalaanbod blijven om die uiteindelijk vloeiend te kunnen spreken.

Dus hoe moet het stel de talen verdelen? Twee dingen staan in het nog hypothetische huishouden vast: het stel woont in Nederland, waardoor het kind volgens Janabi per definitie Nederlands leert, op school en bij familie. Om dan ook de andere twee talen genoeg aan te bieden, kunnen zij besluiten dat de moeder Bosnisch met zoon of dochter spreekt en de vader Engels. Dat dit niet zijn moedertaal is, hoeft volgens de wetenschapper geen probleem te zijn als hij die taal wel vloeiend spreekt.

Valkuil

“Maar allerlei varianten zijn mogelijk: Nederlands met hem, Engels met haar en dan Bosnisch met opa en oma als die vaak genoeg oppassen kan ook; het gevaar is dan alleen dat Bosnisch uiteindelijk niet vaak genoeg aan bod komt.” Welke verdeling het stel ook afspreekt, veel ouders trappen in een valkuil: “Zij stoppen soms met een meertalige opvoeding, omdat zij bang zijn dat hun kind zich niet snel genoeg ontwikkelt. Hij of zij zal namelijk tot het vierde levensjaar ongeveer vier maanden achterlopen op de taalontwikkeling van de ééntalige leeftijdsgenootjes. En nog zo’n twee jaar langer zal het soms twee of zelfs drie talen in één zin gebruiken. Dat is normaal en gaat voorbij.” Janabi heeft daarom duidelijk advies voor wie zijn kind twee- of drietalig opvoedt: “Houd vol”.

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. 
Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden