null

Staat van het Onderwijs

Wat kunnen we leren van het Ierse onderwijs, dat succesvol uit het slop is getrokken?

Beeld Suzan Hijink

Nu de basisvaardigheden van Nederlandse scholieren al jaren in het slop zitten, is het tijd voor een doorbraak, bepleit de onderwijsinspectie in zijn jaarlijkse Staat van het Onderwijs. En daarbij kijkt de inspectie nadrukkelijk naar landen die zich eerder succesvol het dal uitvochten, zoals Ierland.

Joost van Egmond

De grote schok, zo kijkt Ierland terug op de resultaten in 2009 van het Pisa-onderzoek, dat de vaardigheden van leerlingen in verschillende landen vergelijkt. de Ieren beseften dat de basisvaardigheden van leerlingen in een vrije val terecht waren gekomen. Er moest iets gebeuren.

Paul Byrne was toen docent, later werd hij schoolleider en nu werkt hij bij de Ierse vereniging van schoolleiders. In al die hoedanigheden maakte hij het succesvolle tegenoffensief mee, waarin Ierland in een paar jaar de weg omhoog vond. Er gebeurden een heleboel dingen tegelijkertijd, zegt hij, hoe die precies op elkaar inwerkten zullen we nooit met zekerheid weten. Maar een aantal ingrediënten sprongen er nadrukkelijk uit.

De Ierse onderwijsinspectie nam de tijd voor een grondige analyse, en vervolgens een duidelijke keuze: Geletterdheid en gecijferdheid, daar moest de focus liggen. “De grote kracht was dat iedere docent in het land wist dat dit de prioriteiten waren. En iedereen moest een bijdrage leveren waar dat kon.”

Integrale aanpak

Als voorbeeld noemt Byrne opvallend genoeg niet zijn bijdrage aan gecijferdheid, wat voor een techniekdocent toch voor de hand ligt. “Ik ging beter op het taalgebruik letten bij geschreven opdrachten, gaf meer feedback op huiswerk. Ik werd een halve docent Engels wanneer het zo uitkwam. En zo droeg iedere leraar bij.”

Ierland investeerde fors in de opleiding van leraren. Er is een intensief programma voor mentoring en ondersteuning van beginnende docenten. Dat is iets waarvan de Nederlandse onderwijsinspectie denkt dat het kan helpen tegen de grote uitval onder docenten in Nederland. Of het hierdoor komt is moeilijk te zeggen, maar Ierland heeft volgens Byrne in ieder geval weinig last van docenten die afknappen op het vak. “Wij raken wel leraren kwijt, maar dat is omdat ze worden weggekaapt door andere landen.” Een probleem is dat zeker, maar het mag toch ook als een compliment gelden voor de kwaliteit die ze kennelijk leveren.

‘Inspectie komt niet langs om je te betrappen’

“We hebben een geweldige onderwijsinspectie”, zegt Byrne. “Een die de samenwerking zoekt en vervolgens ook luistert.” Toen hij schoolleider was, merkte hij uit de eerste hand hoe de inspectie zijn beroepsgroep betrok bij de implementatie van elk actiepunt. Via zijn betrokkenheid bij de Europese verenging van schoolleiders merkte hij dat dit lang niet overal vanzelf spreekt. “Bij ons komt de inspectie niet langs om je ergens op te betrappen, ze komen om te onderzoeken wat goed werkt en daar willen ze van leren. Het is echt een dialoog van twee kanten.” En dat blijft niet beperkt tot de schoolleiding. Ook ouders worden intensief geraadpleegd en gehoord.

Byrne pakt de eisen in het curriculum erbij: ‘geletterd zijn’ is er een. Verder niets. Hoe een docent dat bereikt, is aan hem of haar. “Docenten hebben nu een autonomie die er eerder niet was”, zegt Byrne. “De focus is niet om een examen te halen, het draait om het ontwikkelen van talent. En de docent heeft veel vrijheid om dat te bereiken.”

Alsof het onderwijssysteem nog niet genoeg werd gerenoveerd, werd tegelijkertijd met de focus op basisvaardigheden ook een benadering doorgevoerd die de individuele leerling centraal stelt. “Een homogeen systeem kan nooit ieders talenten goed ontwikkelen.” En Byrne ziet een duidelijke synergie met de focus op basisvaardigheden. “Onze leerlingen zijn nu gelukkiger. En gelukkige leerlingen leren beter.”

Lees ook:

Inspectie: Basisvaardigheden scholieren staan er slecht voor, het is vijf voor twaalf

Het verbeteren van basisvaardigheden van Nederlandse scholieren heeft topprioriteit, onderstreept de Onderwijsinspectie dit jaar wederom. De minister is het daarmee eens.

Van zeer zwakke naar goede school: het kán in anderhalf jaar, bewijst De Akkers

Binnen twee jaar moeten Nederlandse scholen betere prestaties laten zien, en dat kan volgens de Onderwijsinspectie ook: kijk maar naar een school als De Akkers in Spijkenisse.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden