Lessen burgerschap

Volgens de inspectie gaan confessionele scholen te laks om met pesten en homo-acceptatie

Beeld ANP

Op veel basis- en middelbare scholen is het burgerschapsonderwijs nog altijd niet op orde, concludeert de Inspectie van het Onderwijs. 

Een kwart van de onderzochte scholen doet volgens de inspectie te weinig aan het ‘actief bevorderen’ van basiswaarden van de democratische rechtsstaat zoals verdraagzaamheid, gelijkwaardigheid en het afwijzen van discriminatie. Zes van de 78 scholen krijgen een zogeheten ‘herstelopdracht’, en veertien scholen een aanbeveling om hun burgerschapsonderwijs te verbeteren.

Hoe geven scholen invulling aan ‘thema’s waarover de morele opvattingen sterk uiteen kunnen lopen’, als homoseksualiteit, man-vrouw verhoudingen en de omgang met andersdenkenden? En past die invulling wel binnen de basiswaarden van de democratische rechtsstaat? Met die vragen trok de onderwijsinspectie de afgelopen maanden het land in om bij basis- en middelbare scholen het burgerschapsonderwijs te onderzoeken.

Aanleiding voor het onderzoek was de ophef die vorig jaar ontstond na onderzoek van NRC en ‘Nieuwsuur’ over de lesmethode ‘Help! Ik word volwassen’ van de Islamitische Schoolbesturen Organisatie (ISBO). Daarin wordt kinderen geleerd dat jongens en meisjes in de puberleeftijd geen oogcontact mogen hebben en een vrouw kleding moet dragen die alles bedekt, behalve haar gezicht en handen.

Minister Arie Slob gaf de onderwijsinspectie vervolgens opdracht om uit te zoeken hoe het onderwijs over seksuele diversiteit wordt ingevuld en of dat wettelijk gezien wel juist is. 

Risico’sen gemiste kansen

Wat dat laatste betreft doen de onderzochte scholen niets fout, concludeert de inspectie. De Nederlandse onderwijsvrijheid, vastgelegd in artikel 23, geeft scholen nu eenmaal veel ruimte voor eigen invulling. Ook de omstreden lesmethode van de ISBO is volgens de inspectie niet in strijd met de wet, zolang scholen daarnaast óók actief aandacht besteden aan de basiswaarden van de democratie.

De zes scholen die een herstelopdracht krijgen blijven ongenoemd. Volgens de inspectie gaat het om twee Joodse, twee Rooms-Katholieke en twee algemeen bijzondere scholen.

Op andere scholen constateert de inspectie ‘risico’s’ en ‘gemiste kansen’ in de invulling van het burgerschapsonderwijs. Dat zijn bijvoorbeeld scholen die laconiek optreden tegen discriminatie of pestgedrag, of scholen die zich niet herkennen in klachten van leerlingen over angst om voor hun geaardheid uit te komen. Volgens de inspectie ‘hangen de risico’s doorgaans samen met de levensbeschouwelijke opvatting van de school’.

Het kan voorkomen dat de grenzen van onderwijsvrijheid onduidelijk zijn, schrijft de inspectie. Inspecteur-generaal Monique Vogelzang pleit daarom voor een ‘heldere, wettelijk verankerde opdracht aan het onderwijs tot bevordering van basiswaarden’. “Het moet duidelijk zijn wat de samenleving daarbij van scholen mag verwachten.”

Lees ook:

‘Het debat over burgerschap vliegt uit de bocht’

Gestapo, razzia’s, KGB-methodes. De onderwijsinspecteurs die de omgang met verschillende morele opvattingen in de schoolklas onderzochten, kregen harde woorden over zich heen. Volgens hun baas Monique Vogelzang deden ze gewoon hun werk. 

‘Burgerschap dreigt een vorm van dressuur te worden’

Scholenkoepels hekelen de wijze waarop minister Slob het onderwijs in burgerschap wil inrichten. Zij vinden het niet stroken met de vrijheid van onderwijs. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden