Thuis studeren

Studenten zijn eenzamer, gestrester en maken zich grote zorgen over hun kansen op de arbeidsmarkt

Een medewerker van het Equipment & Prototype Center werkt buiten op de bijna lege campus van de Technische Universiteit Eindhoven. In verband met de coronacrisis is de campus gesloten tot in ieder geval 28 april.Beeld Hollandse Hoogte/Bart van Overbeeke

Sociale contacten die tot een minimum zijn gereduceerd, afgebroken stages en scripties: studenten hebben het zwaar momenteel.

Loop ik door deze coronacrisis studievertraging op? Krijg ik straks nog wel een baan? Wanneer mag ik mijn vrienden weer zien? De onzekerheid onder studenten neemt toe, en dat zorgt voor stress. Uit een onderzoek van StudeerSnel, uitgevoerd onder 1300 studenten afkomstig van de universiteit en de hogeschool, blijkt dat 50 procent van de respondenten stress ervaart. Ruim 42 procent voelt zich eenzaam. Een meerderheid van de studenten denkt dat dit invloed heeft op het studiesucces.

Kleine kanttekening bij dit onderzoek: StudeerSnel, een website waar studenten samenvattingen en oude tentamens delen, verspreidde de enquête onder haar gebruikers, maar deze kon vrijwillig worden ingevuld. Het kan zijn dat zo’n onderzoek dan een iets vertekend beeld oplevert, omdat studenten die zich mogelijk toch al eenzaam voelen, de vragenlijst invullen.

Geen laptop met webcam of goede internetverbinding

Toch lijken de bevindingen te stroken met soortgelijke onderzoeken en observaties. “Studenten maken zich zorgen over hun toekomst, en de voortgang van hun studie”, zegt Karen van Oudenhoven-Van der Zee, decaan van de faculteit sociale wetenschappen en vice-rector bij de Vrije Universiteit (VU). Studenten van haar faculteit voerden een enquête uit onder studiegenoten. Daaruit bleek dat 50 procent van de studenten geen toegang heeft tot een rustige studeerplek en dat de jongeren die toch al kwetsbaar zijn, extra worden getroffen door deze crisis.

Dat zijn vaker studenten met een migratie-achtergrond, zegt Van Oudenhoven-Van der Zee. “Zij moeten niet buitengesloten worden van het onderwijs. Er lopen nu discussies over het vermijden van het openbaar vervoer. Het kan leiden tot een selectieve toegang tot de universiteit voor studenten die op de fiets kunnen komen of door ouders gebracht worden.”

Als dit soort problemen niet wordt onderkend, dreigt een tweedeling, signaleerde de VU-diversity office eerder deze maand in een notitie. Sommige kwetsbare studenten hebben bijvoorbeeld geen toegang tot laptops met webcam, microfoon of goede internetverbinding om het online onderwijs goed te volgen. Ook de StudeerSnel-enquête legt dit pijnpunt bloot. Enkele studenten geven aan dat ze bang zijn achterstanden op te lopen omdat ze geen gebruik kunnen maken van de bibliotheek of het computerlokaal.

Werkdruk en stress worden als fors ervaren

Op de Erasmus Universiteit is de situatie niet anders. Ook daar zijn studenten en docenten ondervraagd over hun ervaringen tijdens deze crisis. “Er zijn grote zorgen over het carrièreperspectief, zeker als het land straks in een recessie terecht komt”, zegt rector Rutger Engels. “Ook de werkdruk en de stress worden momenteel als fors ervaren.” Dat is vooral toe te schrijven aan het online onderwijs en het gebrek aan fysiek contact.

Gezondheidspsycholoog Peter van der Velden denkt dat deze coronacrisis voornamelijk studenten treft die toch al niet zo’n groot sociaal netwerk hebben. Het isolement wordt groter, verwacht Van der Velden, verbonden aan onderzoeksinstituut CentERdata. “Ik merk zelf dat de begeleiding op afstand ingewikkelder is. Het is maar 20 procent van wat ik normaal kan bieden. Een aantal studenten heeft daar last van.” Hij wijst in dit geval ook op de eerstejaarsstudenten. “Dat is een groep die juist nieuwe relaties moet ontwikkelen. Deze crisis helpt daar niet bij.”

Fleur Tielbeke

Fleur Tielbeke (23), vierdejaars student psychologie aan de Universiteit Utrecht

“Mijn mentale gezondheid wisselt. Ik probeer de situatie te relativeren: ik ben niet ziek, ik schrijf mijn bachelorscriptie, ik kan alles doen en toch is het anders.”

“Het oorspronkelijk plan voor mijn scriptie gaat niet door. Ik studeer kinder- en jeugdpsychologie en wilde een onderzoekje afnemen onder kinderen over zelfoverschatting. Voor de coronacrisis hadden we daarvoor afspraken gemaakt met meerdere basisscholen.”

“Maar scholen zijn momenteel druk en ik wil niet opdringerig zijn. Nu schrijf ik mijn scriptie aan de hand van andere data. Hopelijk kunnen we het op een later moment inhalen, want je eigen onderzoek afnemen is het leukst.”

“Vanuit de universiteit ervaar ik steun. We worden goed op de hoogte gehouden. Ook docenten doen er alles aan om contact te houden. Maar het is wel raar om van het ene op het andere moment thuis te zitten en alles te moeten doen in een kamer van tien vierkante meter. Ik besef me nu: studenten zijn heel veel onderweg.”

“Ik bel veel met mijn vrienden en soms maak ik een wandeling met één persoon op anderhalve meter afstand. Het valt me op dat de sfeer op straat meer gespannen is. Iedereen is waakzaam en meer met elkaar bezig. Sommige jongeren worden sneller aangesproken op hun gedrag, terwijl ik merk dat mijn omgeving heel gedisciplineerd is.”

Eline Slabbers (19), derdejaars verpleegkunde aan de Avans Hogeschool in Den Bosch

“Mentaal voel ik mij goed. Ik kan best veel de deur uit vanwege het bijbaantje dat ik heb. Ik werk in een verzorgingshuis. Vriendinnen van mij werken daar ook.”

“Ik heb de afgelopen tijd heel hard gewerkt. Want ook de bewoners van het verzorgingshuis zijn getroffen door corona. Het was heel heftig, ik zag sommige mensen waar ik goed contact mee had in korte tijd snel achteruit gaan. Ik vond het schrijnend dat mensen die in hun laatste levensfase zaten, bijna geen bezoek mochten ontvangen.”

“Ik voel me ontzettend betrokken. Dat heb ik nog nooit zo gevoeld, ook niet toen ik vorig jaar stage liep op de afdeling chirurgie in het Bernhoven ziekenhuis.”

“Het is momenteel rustiger op de afdeling, maar ik merk dat de bewoners sneller chagrijnig en boos zijn omdat ze niemand mogen zien.”

“Nu ik weer meer tijd heb, besteed ik meer tijd aan mijn studie. Ik zou een onderzoek gaan doen op een revalidatieafdeling, maar dat gaat nu niet door. Dat wil zeggen: we kunnen niet fysiek aanwezig zijn, en proberen nu via mail en telefoon mensen te bereiken.”

“Met mijn twee beste vriendinnen spreek ik regelmatig af, op gepaste afstand. Ik houd me strikt aan de regels. Ik zit in de zorgsector, dus ik weet wat voor impact dit virus kan hebben, zeker op de zwakkeren in de samenleving.”

Lees ook:
Universiteiten vrezen kwaliteitsverlies: ‘Het wordt ingewikkeld’

Universiteiten maken plannen voor komend collegejaar. Ze staan voor een grote logistieke operatie. Wetenschappers vrezen dat de inhoud daarbij het kind van de rekening is. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden