null Beeld
Beeld

ColumnErik Ex

Smartphones in de klas: het is gewoon langzaam maar zeker gebeurd

Erik Ex

In de zaterdagkrant stonden foto’s van jongeren die niks deden. Ze zaten op een krukje in een tuin. Niet een spectaculair beeld zou je zeggen, maar het betreft hier toch een zeldzaamheid. Fotograaf Vivian Keulards had ze hun telefoons laten inleveren en was tien minuten weggegaan. Heel even zonder, ze keerden in zichzelf of kregen aandacht voor hun omgeving.

In het artikel bij de foto’s vertelden de jongeren over hun schermtijd van vier tot acht uur. Er waren mooie dingen (nieuwe liefde en kookfilmpjes) en intens lelijke dingen (ongevraagde dickpicks en digitaal pesten) bij, maar iedereen die met jongeren werkt weet dat acht uur op een scherm funest is voor hun aandacht.

Smartphones zijn verslavend, leest u ook het essay van Hans Schnitzler van zaterdag. Gaat u maar na: wat wil een puber het liefst? Aandacht en erkenning van leeftijdsgenoten. Wat biedt de smartphone? De constante mogelijkheid dat iemand een like of hartje heeft verstuurd. Of misschien wel iets naars heeft gezegd. Het wordt ze medegedeeld met een korte vibratie, een piepje of een rood stipje. Meer Pavlov dan dit wordt niet.

De laptop is standaarduitrusting

Als lerarenopleider zit ik vaak achterin de klas. Ik kan zien hoeveel leerlingen tijdens een les naar hun smartphone grijpen. Op de meeste scholen behoren laptops nu ook tot de standaarduitrusting: ook daar zie je de schermpjes voortduren heen en weer gaan naar whatsapp en instagram.

Beginnende leraren laten het vaak toe. De laptops zijn immers onderdeel van het schoolbeleid, bij andere leraren mogen ze ook op hun telefoon en als leerlingen achter een scherm zitten zijn ze vaak stil: dat is al heel wat.

Op sommige scholen is het beleid duidelijk: aan het begin van iedere les leveren leerlingen hun telefoons in. Aantekeningen worden in een schrift gemaakt. Op veel andere scholen zijn er wel regels, maar die worden niet gehandhaafd door alle collega’s. Telefoons mogen er soms op tafel liggen of snel even tussendoor kijken is prima.

Zo leren ze ermee omgaan, is het idee. Anderen zeggen dat het bij hen niet een echt probleem is en weer anderen staan er niet zo bij stil. Het is gewoon langzaam maar zeker gebeurd.

Het gevecht aangaan is te zwaar

Voor de beginnende leraar is dit een onmogelijke situatie. Hoe ga je als stagiair tegen een groep 15-jarigen zeggen dat ze hun verslaving moeten inleveren? Dat gevecht aangaan in je eerste jaar is voor velen te zwaar. Liever onderhandelen ze over een compromis: ‘als jullie nu even meedoen kunnen jullie straks iets op een scherm doen.’ Dan gebeurt er nog íets.

Het valt ze nauwelijks aan te rekenen: de beginnende leraar doet zijn best. En de kinderen zelf kan je al helemaal niet de schuld geven, dit is hun leven (geworden). Het zijn de ervaren collega’s, zij die het gezag hebben en dragen, die verantwoordelijk zijn.

Een goed voornemen voor het nieuwe schooljaar: maak afspraken, help elkaar eraan te houden en leer deze generatie hoe het is om soms even zonder te zitten.

Erik Ex (1987) is leraar geschiedenis op het Cygnus Gymnasium in Amsterdam. Hij schrijft elke twee weken een column. Lees zijn eerdere bijdragen hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden