Nieuwe scholen

Schoolbesturen: starten nieuwe school moet niet makkelijker worden

Een docent leest voor op een reformatorische school in Amersfoort. Beeld Werry Crone

Het wetsvoorstel ‘meer ruimte voor nieuwe scholen’ moet van tafel, vindt de vereniging van middelbare scholen. In tijden van krimp en kansenongelijkheid is het stimuleren van concurrentie een slecht idee.

Het is geen stap vooruit, maar achteruit. Dat vindt Paul Rosenmöller, voorzitter van de VO-Raad, van het wetsvoorstel ‘Meer ruimte voor nieuwe scholen’ waarover de Tweede Kamer volgende week debatteert. Minister Arie Slob (onderwijs) wil het beginnen van een nieuwe school makkelijker maken, zodat er meer plaats komt voor innovatie en het aanbod beter kan aansluiten op de wensen van leerlingen en ouders.

De VO-Raad, de vereniging van schoolbesturen in het voortgezet onderwijs, was aanvankelijk voorstander van dit plan, dat al jaren rondzingt in de politieke coulissen. Maar de afgelopen tijd is er veel veranderd, zegt Rosenmöller. Zo daalt het aantal leerlingen flink. “Tot 2030 daalt het leerlingenaantal met 10 procent – we gaan van een miljoen naar 900.000. Dat vraagt om een enorme reorganisatie waarbij scholen veel meer moeten samenwerken in plaats van concurreren. Dit wetsvoorstel werkt concurrentie juist in de hand.”

Volgens de huidige wet kunnen bijzondere scholen alleen starten op basis van een ‘erkende richting’ (bijvoorbeeld rooms-katholiek, islamitisch of joods) of een onderwijsconcept, zoals montessori of jenaplan (zie kader). Minister Slob wil die eis nu loslaten, zodat er meer ruimte komt voor vernieuwing. In het nieuwe systeem wordt vooral gekeken of er genoeg belangstelling is voor een nieuwe school en of de kwaliteit op orde is.

Wat zijn erkende richtingen

Algemeen bijzonder (jenaplan, montessori, dalton), antroposofisch, evangelische broedergemeente, evangelisch, gereformeerd vrijgemaakt, hindoe algemeen, hindoe janmavadisch, hindoe karmavadisch, humanistisch, islamitisch liberaal, islamitisch orthodox, joods, protestants-christelijk, reformatorisch en rooms-katholiek.

Dat klinkt onschuldig, maar is het niet, vindt Rosenmöller. Bij het toetsen van die belangstelling mogen voortaan namelijk niet alleen jonge kinderen (de potentiële toekomstige leerlingen) meetellen, als het aan Slob ligt, maar ook leerlingen die al op bestaande scholen zitten. Dat werkt het leegtrekken van andere scholen in de hand.

Het wetsvoorstel ondermijnt zodoende de samenwerking tussen scholen, zegt Rosenmöller, en is bovendien slecht voor gelijke kansen in het onderwijs. “De kans is groot dat veel nieuwe scholen zich richten op de bovenkant van de markt, de toppers. Wij willen het aanbod niet op slot zetten, maar om gelijke kansen te bevorderen zijn brede scholen beter dan specifieke doelgroepscholen.”

Eerder scholen dicht dan nieuwe erbij 

De VO-Raad is geen tegenstander van innovatie, benadrukt Rosenmöller. “Maar breng nieuwe dingen dan onder bij bestaande scholen. Op veel plekken is al meer dan genoeg onderwijs. Op termijn zullen er eerder scholen dicht moeten dan er bij zullen moeten komen.”

Om de politiek op andere gedachten te brengen heeft de VO-Raad gisteren een brief aan de Tweede Kamer gestuurd. Daarin staat dat scholen ‘verder moeten kijken dan hun eigen doelgroep’, in plaats van zich te richten op een specifieke doelgroep en daarmee een breed aanbod te ondermijnen.

“Natuurlijk moeten we aansluiten bij de wensen van ouders en leerlingen”, aldus Rosenmöller. “Als de vraag verandert, moeten we proberen te leveren. Maar geef het geld liever uit aan beter onderwijs, en niet aan nieuwe gebouwen.”

Dat de oproep gehoor vindt bij Slob, lijkt onwaarschijnlijk. De ChristenUnie-minister heeft zowel de vrijheid van onderwijs als de waarde van concurrentie hoog in het vaandel, en hij zegt geregeld hoe belangrijk het is dat ouders een school kunnen kiezen die bij hun eigen achtergrond past.

Lees ook:

Is de vrijheid van onderwijs nog wel van deze tijd?

In Nederland profiteren scholen van een bijzonder fenomeen: een verregaande vrijheid van onderwijs. Nu het islamitische Cornelius Haga Lyceum onder vuur ligt, laait de discussie hierover weer op. Is die vrijheid nog wel houdbaar?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden