Onderwijs en Google

Scholen gingen tijdens de lockdown massaal met Google in zee: win dan je privacy maar eens terug

 Meester Steven geeft een chromebook aan een leerling van de Katholieke basisschool Willibrordus te Oud-Beijerland
 Scholen kochten in coronajaar 2020 in Nederland tenminste 45.000 Google Chromebooks met bijbehorende Google-programma’s.  Beeld Arie Kievit
Meester Steven geeft een chromebook aan een leerling van de Katholieke basisschool Willibrordus te Oud-Beijerland Scholen kochten in coronajaar 2020 in Nederland tenminste 45.000 Google Chromebooks met bijbehorende Google-programma’s.Beeld Arie Kievit

De coronasluitingen hebben scholen in de netten van Google gedreven en nu zijn ze er lelijk in verstrikt geraakt. Overleg lijkt de enige strategie om privacy van de leerlingen terug te winnen.

Hebbes! Dankzij de coronapandemie, die scholen vorig jaar in één weekend dwong over te schakelen op online onderwijs, heeft Google een schat aan onderwijsdata in de wacht gesleept. Het programma G Workspace for education is gratis en veel leraren en leerlingen kenden het al wel. Het bood, samen met Microsoft Office, op dat moment de enige oplossing voor afstandsonderwijs. Een lokaas dat niemand kon weerstaan.

Maar nu zitten scholen die gebruikmaken van Google klem. De afhankelijkheid van zijn programma’s is heel groot geworden. Zelfs nu blijkt dat de privacy van Google-gebruikers in het geding is, adviseert de overheid scholen er toch maar gebruik van te blijven maken. Het kabinet wil dat de Europese Commissie kijkt op welke manier de privacy van leerlingen in andere Europese landen gewaarborgd wordt. Hoe het kabinet daarmee bij de techgigant wat wil bereiken, kan een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs niet zeggen: “We zetten een stap tegelijk”.

Ook de relatief goedkope Chromebooks waren populair

Scholen zijn het afgelopen jaar niet alleen halsoverkop met de platforms in zee gegaan, ze hebben ook veel computers van Google en Microsoft aangeschaft. Zo zijn er in coronajaar 2020 in Nederland tenminste 45.000 Google Chromebooks aangekocht met bijbehorende Google-programma’s.

Opvallend is dat Sivon, het samenwerkingsverband van scholen op digitaal gebied dat nu zo kritisch is op de veiligheid van G Workspace for education, het onderwijs hielp bij de aanschaf van deze laptops. Minister Slob trok er 25 miljoen euro voor uit. De Chromebooks waren populair: met prijzen vanaf 329 euro per stuk zijn ze relatief goedkoop.

Hadden scholen achteraf toch niet beter de duurdere Microsoft of Apple laptops (met veilige software) kunnen aanschaffen? Ook in het hoger onderwijs wordt vooral met Microsoft gewerkt. Volgens José van Dijck, Utrechts hoogleraar media en digitale samenleving, waren de privacyproblemen bij Google al lang en breed bekend.

“We dachten al die tijd dat we er wel uit zouden komen in de gesprekken met Google”, zegt een woordvoerder van Sivon. “Maar we begrijpen de zorg en Chromebook is nu wel onderwerp van gesprek.” Sivon adviseert scholen nu overigens niet om geen Chromebooks meer aan te schaffen. “Daar wachten we eerst een advies van de Autoriteit Persoonsgegevens over af.”

Google heeft een intiem beeld van de leerling en zijn leergedrag

Vorige week probeerde de Australische overheid een vuist te maken tegen de manier waarop Google, en ook Facebook, nieuws van nationale uitgevers verspreidt zonder ervoor te betalen. Google dreigde daarop uit Australië te vertrekken. Voor het Nederlandse onderwijs is evenmin makkelijk om een vuist te maken tegen de Amerikaanse techgigant. Overleg en hopen dat Google meebeweegt, lijkt de voornaamste strategie.

Google bezweert dat het geen toegang heeft tot de persoonsgegevens van gebruikers en hen in het onderwijsprogramma geen advertenties opdringt. Hoe erg is het dan, dat leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs op grote schaal werken met software waarbij hun privacy niet gewaarborgd is?

Wat het bedrijf opslaat, is onder meer wanneer een leerling in- en uitlogt, hoe lang die aan een werkstuk werkt, welke vertalingen gemaakt worden, welke plaatsen en routes zijn opgezocht. Dat, gecombineerd met welke zoekopdrachten een kind gebruikt en alle emailadressen en contactpersonen, geeft Google toch een intiem beeld van het leerling en zijn leergedrag. Van Dijck: “Scholen raken de zeggenschap over deze data kwijt”.

Dit geeft Google de kans, meer dan welk ander technologiebedrijf dan ook, om zijn producten te verfijnen en af te stemmen op de behoeften van gebruikers. Dat kan een individuele leerling zijn, maar ook een klas, een leerjaar of een specifieke school. Alleen dankzij de data waarvan leerlingen Google nu kosteloos voorzien, kan het bedrijf zulke geavanceerde, uitzonderlijk gespecialiseerde producten ontwikkelen. En die zullen niet langer gratis zijn.

Lees ook:

De groeiende greep van big tech op het digitale onderwijs

Door de lockdown kwamen 1,6 miljard leerlingen wereldwijd thuis te zitten. Dat gaf een impuls aan de investeringen in digitaal onderwijs, maar wie profiteren daarvan?

Kabinet waarschuwt: Google is niet veilig genoeg voor onderwijs

Nederlandse scholen die gebruikmaken van Google-software, willen niet dat de techgigant het gebruik door leerlingen monitort, zegt schoolbestuurder Fridse Mobach. Daaraan kleven privacyrisico’s, zegt nu ook het kabinet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden