Subsidie

Omscholers vallen tussen wal en schip door het Stapbudget

Het Stapbudget voor leven lang ontwikkelen ligt onder vuur omdat er bijvoorbeeld wijncursussen van betaald worden. Beeld ANP
Het Stapbudget voor leven lang ontwikkelen ligt onder vuur omdat er bijvoorbeeld wijncursussen van betaald worden.Beeld ANP

Een leven lang ontwikkelen wordt sterk gestimuleerd, onder meer met fikse subsidies. Maar juist de mensen die echt een nieuw vak willen leren, zijn nu slechter af dan voorheen.

Joost van Egmond

Het leek zo’n goede deal: een werkende of werkzoekende die een opleiding wil doen, kan aanspraak maken op een tegemoetkoming van 1000 euro per jaar, het zogeheten Stapbudget. In ruil daarvoor werd de fiscale aftrek van opleidingen afgeschaft.

De 39-jarige student bos- en natuurbeheer Jet Prevosth heeft dat geweten. Toen ze vorig jaar begon bestond Stap nog niet, maar kon ze het fikse collegegeld van 4500 euro nog aftrekken van de inkomstenbelasting. Dat daarvoor Stap in de plaats zou komen wist ze, maar nu blijkt ze voor die 1000 euro niet in aanmerking te komen: Stap moet je namelijk aanvragen vóór het begin van je studie. “Dit is heel frustrerend. Zijn wij gewoon vergeten?”

Er gebeuren gekke dingen met het Stapbudget

Prevosth is bepaald niet de enige. “Er doen zich gekke dingen voor”, zegt Maurice Limmen, voorzitter van de Vereniging Hogescholen. Terwijl Stap gretig aftrek vindt bij volgers van allerhande cursussen, van vinologie tot online bloemschikken, vallen studenten in meerjarige opleidingen tussen wal en schip. Wie al bezig was met een opleiding is dus de pineut, maar ook voor wie nu begint zijn er hobbels. Stap is een eindige pot geld. Een paar keer per jaar kunnen kandidaten intekenen – en op is op. Voor wie een meerjarige verplichting aangaat, is dat verre van ideaal.

Hetzelfde beeld kwam naar voren uit een enquête van FNV, zegt Bas van Weegberg van de vakbond: “Mensen die het Stapbudget aanvragen staan uren in de wachtrij en als ze eindelijk aan de beurt zijn, horen ze dat het budget op is.” Het is een ‘loterij’, vertelde een geënquêteerde.

De Stapregeling krijgt veel kritiek omdat er misbruik van wordt gemaakt. Vorige week schrapte het ministerie van sociale zaken nog twee opleiders uit het register omdat hun aanbod niet voldoet aan de doelstellingen: het verbeteren van iemands positie op de arbeidsmarkt. Naar zo'n 250 opleiders wordt nog onderzoek gedaan. Het ministerie noemt Stap een lerende regeling, die continu wordt gemonitord.

Te veel nadruk op de korte klap

De praktijk leert dat korte cursussen de boventoon voeren. Zo kan het dat in deze tijd van lerarentekorten op de site stapbudget.nl een zoektocht op de term ‘lerarenopleiding’ eerder een cursus kinderyoga oplevert dan een pabo-opleiding aan een hogeschool. Zulke opleidingen worden wel op andere wijze gefinancierd en gestimuleerd, verzekert Limmen. Maar hij vraagt zich wel af of alle aandacht voor korte cursussen niet ten koste gaat van studenten in meerjarige opleidingen.

Dat denkt ook zijn collega Adnan Tekin, voorzitter van de MBO Raad. “Aan de ene kant moeten we een leven lang ontwikkelen voor iedereen toegankelijk maken, maar aan de andere kant wordt dat niet gefinancierd.” Het Stapbudget kan in dat opzicht het verschil niet maken, denkt hij. Universiteiten en hbo- en mbo-instellingen hadden sowieso in plaats van Stap liever een systeem van leerrechten gezien, waarbij iedere Nederlander van boven de 27 een eigen ontwikkelingsbudget krijgt, dat ze ook kunnen inzetten voor meerjarige opleidingen.

Het is niet zo dat het aantal aanmeldingen voor meerjarige opleidingen nu keldert. Wie op latere leeftijd gaat studeren, maakt een fundamentele keuze die door een bedrag van 1000 euro niet gauw verandert. Maar helpen doet het natuurlijk niet. “Ik hoef hier gelukkig niet op die manier over te beslissen”, zegt Prevosth, die naast haar deeltijdstudie een baan heeft. “Het is een geweldige opleiding die ik met veel plezier doe. Maar als ik vooraf had geweten dat het zoveel ging kosten, had ik nog wel een keer nagedacht. Het is heel frustrerend dat ik de carrièreswitch maak die de overheid wil stimuleren, maar dat het beschikbare subsidiegeld intussen gaat naar wijncursussen en andere dingen die minder impact hebben dan een complete opleiding.”

Lees ook:

Volgens minister Wiersma krijg je een permanente leercultuur niet cadeau

Het kabinet wil dat Nederlanders hun hele leven blijven doorleren. Daarvoor zal het volwassenonderwijs veel laagdrempeliger moeten worden, zegt onderwijsminister Dennis Wiersma.

Scholing op werkvloer komt niet van de grond

Leven lang ontwikkelen is, onder diverse benamingen, al jarenlang een stokpaardje van de overheid. Maar de praktijk blijkt weerbarstig, was de conclusie al in 2017.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden