Leesvaardigheid

Oeso: Jongeren uit Nederland houden het minst van lezen, maar weten online goed wat echt en nep is

Veel jongeren hebben moeite om online feit van fictie te onderscheiden. Beeld ANP
Veel jongeren hebben moeite om online feit van fictie te onderscheiden.Beeld ANP

Pisa, de onderwijstak van de Oeso, ziet dat 15-jarigen in veel landen niet leesvaardig genoeg zijn om online informatie te kunnen beoordelen. Nederlandse jongeren scoren goed, maar hun plezier in lezen is zorgelijk laag.

De coronapandemie heeft de digitale kloof tussen kinderen voor een groot deel gedicht: uit een rapport van Pisa, de onderwijstak van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso), blijkt dat het percentage van de jongeren dat is aangesloten op internet sinds 2003 met bijna een derde gegroeid is. Gemiddeld heeft 88 procent van de leerlingen in de 79 ontwikkelde landen van de Oeso toegang tot internet en een computer. Oeso verwacht dat deze trend verder zal doorzetten.

Zorgwekkender is volgens de organisatie de ‘infodemie’: hoe gaan we om met al die informatie die online over ons wordt uitgestort? Slechts 47 procent van alle 600.000 ondervraagde leerlingen blijkt voldoende in staat om bevooroordeelde informatie van objectieve feiten te kunnen onderscheiden. 40 procent van de leerlingen trapte eenvoudig in de valstrik van een phishingmail die beloofde dat je een gratis smartphone kon winnen.

Navigeren door het woud aan online informatieaanbod

De leesvaardigheden van veel 15-jarigen blijken niet goed genoeg te zijn om online nieuws van opinie en feit van fictie te kunnen onderscheiden, en met begrip te navigeren door het woud aan online informatieaanbod. Pisa onderzocht hoeveel aandacht leerlingen besteden aan websites met irrelevante informatie of aan het kritiekloos doorklikken van pagina naar pagina.

Iedere keer bleek er een verband te zijn tussen de leesvaardigheid van de leerlingen en het gedrag op internet. Wie niet voldoende leesvaardig is, wordt makkelijker slachtoffer van (politieke) manipulatie of criminaliteit. Het lezen van boeken en lange, rijke teksten leidt tot een groter begrip van de kwaliteit van een online tekst, concludeerde Pisa.

Nederland scoort, net als de Verenigde Staten, Australië of Denemarken, goed als land waar 15-jarigen de kwaliteit van een online informatiebron kunnen beoordelen. Scholen besteden hier aandacht aan, en dat werpt zijn vruchten af.

44 procent van de Nederlandse jongeren leest nooit een boek

Daar steekt een ander cijfer schril bij af: van alle 79 landen is er geen waar leerlingen zo weinig plezier beleven aan lezen als de Nederlandse kinderen. Ze lezen alleen nog als ze moeten. 44 procent van de Nederlandse jongeren leest nooit een boek. Van de kinderen die geen papieren boeken, maar alleen e-books lezen, neemt de leesvaardigheid bovendien niet toe.

Dat weinige lezen geeft te denken over de toekomst, want, zegt Oeso-directeur voor onderwijs Andreas Schleicher, wie veel boeken leest, begrijpt ook beter wat hij online tegenkomt. In vrijwel alle landen wordt sinds 2009 steeds meer gechat, online nieuws gelezen of gericht gezocht op onderwerpen. Nederlandse jongeren zijn online enorm actief, zowel bij het lezen van e-mails – 64 procent doet dit meerdere keren per week – als in het onderling chatten (97 procent). Zij spannen wat betreft deze online activiteiten zelfs wereldwijd de kroon.

Lees ook:

Zorg dat kinderen beter gaan leren lezen, schrijven en rekenen, waarschuwt de onderwijsinspectie

In ‘De staat van het onderwijs’ roept de Onderwijsinspectie opnieuw op tot structurele verbetering van de vakken taal en rekenen. De problemen zijn dit coronajaar alleen maar groter geworden, de kansenongelijkheid is gegroeid.

Wie (goed) kan lezen is veel beter in staat om de wereld te begrijpen en van betekenis te voorzien

Leesvaardigheid is wel van groot belang, aldus Jacob van de Beeten, promovendus aan de London School of Economics en fervent lezer. Filmpjes kijken of podcasts luisteren is geen complete vervanging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden