Schoolprestaties

Maak het examen langer en de meisjes worden beter dan de jongens

Leerlingen van het Comenius College in Hilversum bij de start van de eindexamens Beeld ANP

Gaandeweg een toets gaan jongens steeds slechter presteren terwijl meisjes hun niveau weten te handhaven. Maak het examen langer en de meiden worden beter. In alle vakken.

Meisjes zijn talig, jongens exact. Als op school getoetst wordt op leesvaardigheid, scoren meisjes doorgaans beter dan jongens, maar gaat het over wiskunde of natuurwetenschap dan leggen ze het meestal af. Het is een uitkomst die telkens weer, en in veel landen, uit schooltoetsen rolt.

Maar het is niet het hele verhaal, ontdekten twee economen. Jongens beginnen over het algemeen heel goed aan een toets, maar presteren bij de vervolgvragen steeds minder, terwijl meisjes hun niveau goed weten te handhaven. Maak zo’n test langer en het zou zo maar kunnen dat de meisjes de jongens ook op de bètavakken voorbijstreven, schrijven ze in het vakblad Nature Communications.

Een lastige klus vergt tijd. Op hun werk zijn mensen vaak een hele dag of vele dagen achtereen kwijt om een ingewikkeld karwei tot een goed einde te brengen. Dan moet je niet alleen slim zijn, maar ook geconcentreerd kunnen werken en jezelf niet overschatten, maar juist kritisch naar je eigen handelen blijven kijken. Zaken waar meisjes over het algemeen beter in zijn, maar waar in toetsen niet op wordt gelet.

Of toch wel? De twee economen namen de Pisa-toetsen onder de loep, een programma van de Oeso, de club van rijke landen, dat elke drie jaar wereldwijd de onderwijsprestaties van vijftienjarige scholieren vergelijkt. Uit die toetsen komen ook de verschillen tussen jongens en meisjes naar voren. “Maar dan gaat het om de gehele toets”, zegt een van de economen, Matthijs Oosterveen van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. “Wij keken naar de prestatiecurve gedurende de toets. Hoe groot was het verschil bij vraag 1, bij vraag 2 en zo tot en met de laatste vraag.”

Beeld Louman & Friso

Ingehaald

Toen bleek dat meisjes hun begin­niveau beter weten vast te houden. Jongens presteren steeds slechter. Bij leesvaardigheid wordt het verschil almaar groter en bij de bètavakken hebben de meisjes tegen het eind van de toets de jongens ingehaald. Oosterveen: “Gemiddeld over de hele toets scoren de jongens dan nog altijd beter, maar onze uitkomst suggereerde wel dat ook dat verandert als je de toets langer maakte.”

Een tweede onderzoek bevestigde die suggestie toen de economen een grote dataset ter hand namen waarin meerdere wiskundetoetsen – lang en kort – waren opgenomen. “Hoe langer de toets, hoe kleiner het verschil tussen mannen en vrouwen. ”

Merkwaardig genoeg konden de economen geen verklaring voor dit effect vinden, hoe robuust hun uitkomst ook was. Het waren niet de typisch vrouwelijke kwaliteiten als toewijding; ook bij serieuze jongens zakte het prestatieniveau gedurende de toets sneller. Ook de teststrategie – lezen meisjes soms eerst de hele toets door? – gaf niet de doorslag. Oosterveen: “Eerlijk gezegd, we weten het niet.”

Nauwelijks belang

Ook is het de vraag of het effect altijd optreedt. Bij de Pisa-toetsen heeft de scholier nauwelijks belang bij een goed resultaat. Maar dat ligt bij reguliere toetsen en schoolexamens anders. Als er druk op staat, gaan mannen misschien constanter scoren. “Over het algemeen geldt dat mannen zich vaker kwalificeren voor bètastudies. Maar het zou kunnen dat dit verschil wegvalt als de toetsen langer worden.”

Dat willen de twee in een vervolgstudie onderzoeken. Ze zijn nu tentamengegevens aan het verzamelen van studenten op hun universiteiten. Oosterveen: “Zo’n examen selecteert op kwaliteiten die ertoe doen, maar het zou dus goed kunnen dat de lengte van een toets een ongezien effect heeft op het type student dat wordt toegelaten tot verschillende studies. Dat de test bijvoorbeeld meer selecteert op de omgang met tijdsdruk en minder op het vermogen om nauwgezet te werken. Dat willen we beter begrijpen.”

Lees ook
Waarom jongens op een school met meer meisjes beter lezen

Jongens zijn vatbaar voor rumoer en chaos, meisjes brengen rust in de klas.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden