Beeld uit Klassen met meester Thijs op vmbo-school het Hogelant

Thuisonderwijs

Lesuitval, leerachterstand: wat mag je de school aanrekenen?

Beeld uit Klassen met meester Thijs op vmbo-school het HogelantBeeld Jean Counet

De schade die corona toebrengt aan het onderwijs krijgt langzaam contouren en zal almaar oplopen. 

De documentaireserie ‘Klassen’ over het onderwijs als grote gelijkmaker is afgelopen maandag wervelend van start gegaan, maar het sterkste deel moet nog komen. De eerste afleveringen zijn gefilmd voor de pandemie, maar wat gebeurt er straks met kwetsbare achtstegroepers Anyssa, Yunuscan en eersteklasser Gianny als corona om de hoek komt kijken en de kinderen wekenlang worden aangewezen op thuisonderwijs? Maakt Anyssa de hoge verwachting van haar juf nog waar als zij alleen is aangewezen op haar sappelende, laagopgeleide opa en oma? En krijgt Yunuscan tijd en ruimte voor zijn online opdrachten achter die ene computer in huis? Kan Gianny nog enige motivatie opbrengen?

Langzamerhand druppelen er indicatoren binnen over de sporen die corona nalaat op de ontwikkeling van kinderen. De gemeente Amsterdam toonde vorige week in de ‘Staat van het basisonderwijs’ dat basisscholieren door de schoolsluiting dit voorjaar tot een half jaar minder groei hebben doorgemaakt in taal en rekenen dan je had mogen verwachten. En bij die in het voorjaar opgelopen achterstanden zal het niet blijven, ook na de zomer is er vanwege corona in het voortgezet onderwijs aanzienlijke lesuitval geweest. Het ministerie van onderwijs en de onderwijsinspectie publiceerden woensdag een verslag waaruit bleek dat 1,5 procent van de middelbare en 0,4 procent van de basisscholen de deuren in november gemiddeld een dikke week sloot. Daar bovenop hebben middelbare scholieren gemiddeld 10 procent minder fysieke lesuren gehad vanwege corona. ‘Gewone’ lesuitval komt daar bij, maar die wordt niet geregistreerd.

Kwaliteit van onderwijs

De Onderwijsinspectie zal erop moeten toezien dat kinderen als in ‘Klassen’ toch de kwaliteit van onderwijs geboden wordt waar zij recht op hebben. Maar hoe streng kan de inspectie redelijkerwijs zijn? Kun je van scholen verwachten, zeker in het voortgezet onderwijs, dat de acht gemiste weken van het voorjaar kunnen worden ingehaald onder de huidige omstandigheden? Er is een wettelijke urennorm die voor iedere vmbo-, havo- en vwo- scholier geldt: aan het eind van de opleiding moeten er respectievelijk 3700, 4700 en 5700 uren les zijn geweest. De inspectie zal daar nu niet op handhaven. Zolang een school de resultaten op peil weet te houden ondanks de lesuitval, hoeft er niet veel aan de hand te zijn. Maar als leerlingen te ver achterop gaan raken zullen de gemiste fysieke lesuren een school wel degelijk aangerekend worden. Het ministerie zal uiteindelijk moeten bepalen wat acceptabel is. 

Tien procent lesuitval

De koepel van middelbare scholen VO-Raad vindt een fysieke lesuitval van tien procent en een schoolsluiting van 1,5 procent in november beperkt. Het gaat volgens de koepel ook meestal om lesuitval van hooguit enkele weken. 35 procent van de scholen zegt geen fysieke lestijd te missen. De meerderheid, 65 procent, krijgt er wel mee te maken. De lesuitval bedraagt dan doorgaans maximaal een kwart van de fysieke lestijd. Zulke informatie heeft het ministerie en de Kamer uiteindelijk nodig om inzicht te krijgen in wat van het onderwijs verwacht mag worden. 

Of het thuisonderwijs soelaas biedt, is voor ongeveer de helft van de scholen nog een vraag. Volgens Nienke Luijckx van leerlingencomité LAKS is de kwaliteit van het onderwijs nu in vergelijking tot een jaar geleden ontegenzeggelijk lager. Uit het onderzoek van het ministerie blijkt dat scholen vaak twijfelen of kwetsbare kinderen baat hebben bij de alternatieven die zij bieden voor een uitgevallen fysieke les. De belangrijkste kritiek op afstandsonderwijs is dat het middelbare scholieren veel te weinig motiveert. Maar de thuissituatie kan leren domweg ook onmogelijk maken, zoals ‘Klassen’ pijnlijk illustreert. 

Lees ook:

Amper schoolsluiting vanwege corona, wel veel lesuitval

Vanwege corona-besmettingen zijn in november 25 vestigingen van middelbare scholen tijdelijk gesloten. Dat is 1,5 procent van de 1.653 vestigingen.

‘Basisscholieren lopen sinds lockdown achter op ontwikkeling’

Amsterdam liet de impact onderzoeken van schoolsluiting op basisscholieren. Wethouder Marjolein Moorman maakt zich vooral zorgen om de huidige achtstegroepers.

Kan school het verschil maken? Bij Gianny en Anyssa uit de docuserie ‘Klassen’ is het de vraag

De 10-jarige Anyssa woont bij haar opa en oma en draagt kleren van de Kledingbank. Zij is een van de hartveroverende karakters in ‘Klassen’, een documentaire-serie over kansen in het onderwijs. Redt zij het straks op havo/vwo?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden