Een groep op de basisschool, níet de Amsterdamse instelling die moet sluiten.

Reportage 16e Montessorischool

Lerarentekort geeft basisschool het laatste zetje: ‘Er zitten hier hele lieve kinderen op school’

Een groep op de basisschool, níet de Amsterdamse instelling die moet sluiten. Beeld ANP

Basisschool de 16e Montessorischool Gaasperdam in Amsterdam-Zuidoost gaat sluiten. Volgens het bestuur omdat er te weinig leraren zijn.  

De basisschool sluit op 1 januari de deuren volledig, maar over drie weken moeten de leerlingen van groep zes, zeven en acht al weg zijn. In die klassen is het lerarentekort het meest nijpend. 

Volgens bestuurder Hubert de Waard van stichting Sirius, waar de basisschool deel van uitmaakt, zijn er voor twee groepen geen docenten te vinden. “Door het lerarentekort kunnen we geen goed onderwijs garanderen”, zei De Waard donderdagavond. De ouders van de 111 leerlingen van de school zijn ingelicht over het besluit. “De mededeling kwam hard aan, maar het was niet voor alle ouders een verrassing.” De school gaat zijn best doen om de leerlingen op andere scholen in Amsterdam-Zuidoost onder te brengen. 

Vrijdagochtend ligt het plein er verlaten bij, een mobiele tandartsenpost staat voor de deur. Twee leerkrachten manen de verslaggever van deze krant het schoolplein te verlaten en verwijzen voor verdere vragen door naar stichting Sirius. Daar wordt te kennen gegeven dat De Waard vandaag geen tijd heeft voor vragen. De directeur van de school, Flossie van den Huysen, neemt haar telefoon niet op.  

Ook directeur Martine Nieuwstad van de nabijgelegen basisschool De Tamboerijn, verwijst voor vragen naar stichting Sirius. Wel zegt ze dat alles op alles wordt gezet om kinderen te verdelen over andere basisscholen in de buurt. 

Rosa Jozefzoon (60), 29 jaar buurtbewoonsters en sinds 5 jaar postbode, schrikt als ze hoort dat de school dichtgaat. “Er zitten hier hele lieve kinderen op school”, zegt ze. “Ze helpen me altijd met de post. Maar er zitten veel scholen in de buurt, dus ik hoop dat ze de kinderen goed kunnen verdelen.” De analyse is vaker gemaakt, maar ook Jozefzoon denkt dat het tekort aan leraren in de stad te maken heeft met de stijgende huizenprijzen. “Ik woon zelf in sociale huur, maar als er buren weggaan, gaan de huizen in de verkoop.”

Een onvoldoende van de inspectie

De basisschool in Zuidoost kampt al langer met problemen. De school kreeg vlak voor de zomer een onvoldoende van de onderwijsinspectie. Die vond dat er te weinig zicht was op de ontwikkeling van de leerlingen, en hetzelfde gold voor het didactisch handelen van leraren. Aan het einde van groep 8 is het niveau van leerlingen minder hoog dan op scholen met vergelijkbare leerlingen. 

Ook in 2007 en 2012 beoordeelde de Inspectie van het Onderwijs de school als zwak. Ook toen had dat te maken met gebrek aan goed onderwijs voor leerlingen met leerachterstanden en had de inspectie zorgen over de achterblijvende resultaten van achtstegroepers. De inspectie noemde het onderwijs in 2012 versnipperd. Sinds 2016 is het aantal leerlingen op de school snel gedaald. 

Volgens het inspectierapport verlieten de directeur en een groot aantal leraren de school anderhalf jaar geleden vlak voor de zomervakantie. Omdat het moeilijk is om leraren te vinden, zeker in Amsterdam en zeker in een wijk waar leerlingen extra aandacht nodig hebben, zijn er op de school veel startende leraren ingezet. Juist omdat de school veel leerlingen heeft die, in de woorden van de inspectie, ‘juist zeer bekwame’ leraren nodig hebben, kon de school de gewenste onderwijskwaliteit niet meer leveren. 

De 16e Montessorischool Gaasperdam is een school waar veel leerlingen op zitten die kampen met een taalachterstand en moeite hebben met leren. Ze komen vaak uit armere gezinnen waar, in de woorden van de onderwijsinspectie, ‘zij weinig kennis van de wereld meekrijgen’.

Uit het inspectierapport blijkt wel dat de school en het bestuur hard aan het werk zijn geweest om de kwaliteit weer op orde te krijgen. De inspectie schrijft dat er met de komst van de nieuwe directeur veel is verbeterd en dat de leerachterstanden van leerlingen worden ingelopen. 

In zwaar weer

Onderwijswethouder Marjolein Moorman van Amsterdam weet dat de school in zwaar weer heeft gezeten. Volgens haar kon het bestuur niet anders dan de deuren sluiten. Ze noemt het besluit ‘dapper’ en zegt te hopen dat het Den Haag ‘de ogen opent’ voor de urgentie van het lerarentekort. 

Volgens haar moest de school veel leraren van buiten inhuren, een noodmaatregel die veel geld kost en waar scholen al langer iets aan proberen te doen. Niet alleen omdat belastinggeld zo wegvloeit naar commerciële bureaus, ook omdat het de kwaliteit en continuïteit van het onderwijs geen goed zou doen. 

Eerder zei Moorman in Trouw dat het water de Amsterdamse basisscholen aan de lippen staat. “Door het lerarentekort krijgt een hele generatie kinderen niet het onderwijs dat ze verdient”, aldus de wethouder begin september. “Het onderwijs zit in een crisis.” Volgens haar heeft Amsterdam een tekort van in ieder geval 310 voltijds leerkrachten. 

Ze pleitte toen voor een toelage voor leraren in grote steden, en voor de mogelijkheid om leraren op scholen met een moeilijke leerlingenpopulatie meer te betalen. Je wilt de beste leraren op de scholen waar ze het hardst nodig zijn, bijvoorbeeld op scholen met veel kinderen met taalachterstand of leerproblemen. We willen een hoger salaris voor leraren die de zwaarste opgave hebben.”

De gemeente investeert de komende jaren 23 miljoen euro om het lerarentekort tegen te gaan. De gemeente regelt parkeervergunningen voor leraren, voorrang op huisvesting, fietsen en beurzen. 

Lees ook: 
Onbevoegde leraar vult de gaten in het onderwijs

Door het lerarentekort staan er vaker onbevoegde mensen voor de klas, signaleert de onderwijsinspectie. Juist de kwetsbaarste kinderen die extra begeleiding nodig hebben, lijken te worden geraakt.

Oplossing voor het lerarentekort: wacht tot het kind rijp is voor de leerstof
Beginnen kinderen later met de leerstof om te leren lezen, schrijven en spellen, dan kunnen we toe met minder leerkrachten, stelt ontwikkelings- en leespsycholoog Ewald Vervaet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden