Filosofie

Leerlingen leren filosoferen met Lego

Leerlingen van het Cygnus Ggymnasium verbeelden met Lego de ideeën van Spinoza over lichaam en geest.Beeld Patrick Post

Op het Cygnus Gymnasium in Amsterdam gebruiken leerlingen Lego bij het ontrafelen van het gedachtengoed van de Nederlandse filosoof Spinoza.

Twee bakken met legosteentjes staan op bijeengeschoven tafels. De leerlingen van het Amsterdamse Cygnus Gymnasium gaan een bouwwerk maken dat Spinoza’s ideeën over lichaam en geest verbeeldt. Raphaël, Lee en Douwe maken een levensboom. “We plaatsen de blokjes waar we maar willen”, zegt Raphaël (15). Net als in Spinoza’s tekst laten ze hun lichaam hun geest leiden: “Als een dronken man naar de kroeg loopt, gebruikt hij zijn geest niet echt, maar gebeurt dat vanzelf.”

“Is je geest de baas of doet het lichaam zijn eigen ding?”, vraagt filosofiedocent Joris Verheijen aan zijn vierdeklassers. Aarzelend gaan een paar handen omhoog. Soms wel, soms niet. Als je slaapwandelt, lijkt je lichaam uit eigen beweging te handelen, zeggen de leerlingen.

Verheijen heeft ontdekt dat Lego helpt om jongeren filosofische vaardigheden bij te brengen. Een jaar geleden kwam hij op het idee. “De leerlingen  zijn bij andere vakken gewend om snel te lezen, en dat kunnen ze ook heel goed”, zegt hij. “Maar ik wil ze prikkelen om de tekst langzaam te lezen en nauwkeurig te analyseren: volgt de ene denkstap echt op de andere, of maakt de schrijver een sprongetje in de argumentatie?” En Spinoza is bij uitstek geschikt voor zo’n legoles, want hij dacht dat alles bestond uit één en dezelfde bouwsteen – nee, niet Lego, maar ‘substantie’.

Beeld Patrick Post

Een legohuisje verbinden met Spinoza is lastig

Het valt nog niet mee om de ideeën van de zeventiende-eeuwse filosoof uit te beelden. Zheijra (15): “Ik vind het leuk om een huisje te maken met Lego, maar nu moet je het verbinden met Spinoza. Dat is lastig; je moet de tekst goed begrijpen voor je het kunt visualiseren.”

Ties en Kick, aan de andere kant van het lokaal, willen een yin-yangsymbool maken met Lego, maar alle zwart-witte blokjes zijn al door andere leerlingen gekaapt. Dan maar met geel en groen. Kick (15) vindt het erg leuk, met Lego filosoferen. “Zo’n opdracht zou je bij Grieks nooit doen”, vult Ties (15) aan. Filosoferen doet hij graag. “Ik heb heel vaak dat ik ’s nachts niet kan slapen, dan denk ik over filosofische vragen waar niet echt een antwoord op is. Maar ik lig ook weleens wakker van andere dingen, hoor.”

Een andere reden waarom Verheijen Lego gebruikt, heeft te maken met de stakingen in het onderwijs vandaag. “Het onderwijs is gericht op rendement. Dat uit zich niet alleen in burn-outs en lerarentekorten, maar het zorgt er ook voor dat de lessen gericht zijn op eindexamenresultaten.” Het is moeilijker om buiten de gebaande paden te treden en leerlingen creatief bezig te laten zijn met de stof, zegt hij. Met Lego spelen hoort natuurlijk niet bij het examen filosofie, “maar de leerlingen doen zo wél allerlei vaardigheden op die van pas komen bij het filosoferen.”

Lees ook:

‘Ons onderwijssysteem vormt niet, maar vervormt’.

Het onderwijs is gebaseerd op verkeerde ideeën. Daarom moet het helemaal op de schop, vindt filosoof Jan Bransen.

Waarom volwassenen nog altijd met Lego bouwen

Veel volwassenen kunnen geen afscheid nemen van Le. Sommigen maken er hun beroep van. “Het taboe is er wel vanaf, mensen vinden het best cool.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden