InterviewPromovenda Lotte Scheeren

‘Laat meisjes later kiezen voor een middelbare school, zo bereiken ze een hoger schoolniveau’

Leerlingen van groep 8 van een basisschool in Beuningen maken de Cito-toets.Beeld Flip Franssen, Hollandse Hoogte

Vroege selectie ontneemt kansen aan meisjes, zeker die uit zwakkere milieus, vindt promovenda Lotte Scheeren.

Als Nederlandse meisjes hun keuze voor de middelbare school niet op 12-jarige, maar bijvoorbeeld op 14-jarige (zoals in Italië) of zelfs 16-jarige leeftijd (in Zweden en Finland) zouden mogen maken, dan is de kans groot dat zij op een hoger schoolniveau uitkomen. Onderwijssocioloog Lotte Scheeren (28) promoveerde gisteren aan de Universiteit van Amsterdam op de selectiemomenten in het onderwijs van 21 landen. Zij onderzocht of de leeftijd waarop je zo’n overgang maakt verschillend uitpakt voor jongens en meisjes. En wat bleek? Voor jongens maakt het weinig uit hoe oud ze zijn als ze een schooltype kiezen, maar voor meisjes is de winst groot.

Dus als Nederlandse kinderen pas op hun 16de in plaats van hun 12de doorstromen naar een vervolgopleiding, zouden meisjes hoger uitstromen?

“Ja, zij zouden dan gemiddeld bijna een half jaar kunnen voorlopen op hun mannelijke klasgenoten. Toen ik dit cijfer aantrof, dacht ik eerst: natuurlijk kunnen 16-jarige jongens geen optimale keuzes maken, die zitten midden in de puberteit. Maar het probleem zit ’m niet per se bij de jongens. Het is vooral opvallend dat de meisjes deze jaren blijken te gebruiken om hun voorsprong te vergroten.”

Wat gebeurt er dan met meisjes tussen hun twaalfde en zestiende?

“De grootste sprong voorwaarts tref je aan bij meisjes uit migrantengezinnen en achterstandsmilieus. Als ze twaalf zijn, hebben ze hun achterstand op kinderen met betere sociale uitgangsposities nog niet ingelopen, maar als ze zestien zijn wel. Je ziet ook dat ze dan bijvoorbeeld ervaren hebben best goed te zijn in vakken als wiskunde of scheikunde. De keuze voor een technisch ‘jongensberoep’ maken meisjes op die leeftijd dan ook vaker. Ze hebben het lef ervoor gekregen. De verschillen in keuze voor een alfa- dan wel bètastudie tussen jongens en meisjes worden kleiner als je later selecteert.”

Moeten we in Nederland later gaan selecteren?

“Je zou kunnen zeggen dat vroege selectie goed is omdat de verschillen tussen jongens en meisje dan nog minder tot uitdrukking komen. Maar deze gelijkheid is eigenlijk schijn. Immers, mijn onderzoek wijst uit dat als je jongens vier jaar later zou laten doorstromen, ze dat niet op een hoger niveau zouden doen. Bij meisjes is dat wel geval. Dus waarom benut je die potentie dan niet? Ik vind dat zonde. Bovendien is al eerder uit onderzoek gebleken dat latere selectie goed is voor migrantenkinderen en kinderen uit lagere sociale milieus. Kijk je vanuit dat perspectief, dan is latere selectie dus ook gunstig voor jongens.”

Maar hoe moet het dan met de jongens?

“Dat is inderdaad de grote vraag die volgt uit mijn onderzoek. Ik heb dat niet onderzocht, maar ik wil nu ook weten: hoe stimuleer je de jongens? Zij ontwikkelen zich in een ander tempo dan meisjes. Hun puberteit zet een tot anderhalf jaar later in en ze vertonen dan vaak minder zelfdiscipline, doelgericht gedrag en focus dan meisjes. Toch moeten ze keuzes maken die gevolgen hebben voor hun hele schoolcarrière. Hoe je die kansen voor jongens en meisjes gelijktrekt, moet worden uitgezocht.” 

Lees ook:

Onderwijswetenschapper Louise Elffers pleit al jaren voor een latere schoolniveau-keuze

Deel leerlingen niet op hun twaalfde jaar, maar op hun vijftiende in naar schoolniveau, zegt een brede coalitie van verschillende onderwijspartijen. ‘Het huidige systeem werkt ongelijkheid in de hand’, aldus onderwijswetenschapper Louise Elffers

Minister wil schoolkeuze niet uitstellen tot derde klas

Leerlingen moeten niet allemaal pas op hun vijftiende definitief te horen krijgen op welke school ze het beste passen, vindt onderwijsminister Arie Slob. Hij geeft toe dat het schooladvies in groep 8 voor sommige kinderen te vroeg komt. Maar “anderen hebben er juist baat bij om sneller op vmbo, havo of vwo te beginnen”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden