ReportageVmbo

Laagopgeleid en een miljoenenbedrijf, Amy van der Ham rekent af met stigma's

Amy van der Ham heeft een miljoenenonderneming. Schreef een boek over haar levensloop, mede om de huidige vmbo'ers te inspireren.Beeld Inge van Mill

Amy van der Ham is laagopgeleid en heeft een miljoenenbedrijf. Nu trekt ze langs scholen en geeft leerlingen een peptalk.

‘Voor doeners en denkers!’ is het credo op de verschillende posters die verspreid op de muren van de aula en in de schoolgangen hangen. Ze zijn bedoeld voor de vmbo-leerlingen op het Vakcollege Rijnmond in Katwijk. Toen Amy van der Ham (29) hier jaren geleden als brugpieper zelf haar entree maakte, verafschuwde ze de leus, herinnert ze zich nog. Want doeners, zoals vmbo’ers bekend staan, zijn vast heel dom en kunnen niet leren, zo dacht Van der Ham destijds over haar nieuwe klasgenoten. Inmiddels weet ze wel beter.

“Wij zijn gewoon niet zo van de boeken”, begint Van der Ham deze ochtend in haar oude school tegenover een lokaal vol vierdeklassers van de gemengde leerweg,  de vmbo-opleiding die toegang geeft tot mbo niveau 3 en 4 en de havo. “Maar wij denken wel heel praktisch en daar mogen we trots op zijn. Als ik met mijn auto langs de weg sta, ben ik heel erg blij als iemand met verstand van auto’s mij snel komt helpen.”

Imago dat aan laagopgeleiden kleeft

Na de kappersschool en een mbo-opleiding tot pedagogisch medewerker groeide Van der Ham zelf uit tot eigenaar van een succesvol bedrijf in de kinderopvang, met miljoenen euro’s aan omzet. Ze merkte onderweg dat het imago dat aan laagopgeleiden kleeft, soms pijnlijk confronterend is. Daar wil ze de vmbo’ers van nu voor waarschuwen.

“Met mbo’ers kun je eigenlijk geen diepe gesprekken voeren, want die denken niet zoveel na”, hoorde Van der Ham eens van studerende vrienden op de universiteit. En docenten prentten haar vroeger in dat ze maar beter snel kon gaan werken, want ‘dat doen mbo’ers nou eenmaal graag’. Een leraar op het vmbo maakte zelfs een grap over het gebrek aan rekentalent van Van der Ham.

Ze schreef de verhalen in haar recent uitgebrachte boek ‘Zo doe je dat’, en trekt nu langs scholen en bedrijven door het land om een lans te breken voor de ‘praktisch opgeleiden’ van onze samenleving. Van der Ham wil afrekenen met alle stigma’s rondom vmbo’ers en mbo’ers. Niet om te vertellen dat iedereen moet streven naar een succesvol bedrijf. Wel om de scholieren een flinke dosis zelfvertrouwen in te stampen. “Vanaf nu voelen jullie je nooit minder dan mensen op de universiteit”, zegt Van der Ham in het biologielokaal.

Opklimmen op de onderwijsladder

En de laagopgeleiden, zegt ze, kunnen zich via de onderwijsladder natuurlijk ook opscholen. “Ik moet hierna nog zeven jaar naar school”, reageert Iris (15) op de vraag van Van der Ham wat ze hierna wil gaan doen. “Eerst de mbo-opleiding tot onderwijsassistent en dan naar de Pabo.” Dat ze voorlopig nog niet klaar is met school vindt ze geen enkel probleem. “Maar vrienden die havo of vwo doen reageren soms wel verbaasd dat ik ook naar het hbo wil”, zegt Iris.

Haar vrienden denken misschien dat ze eerder wil gaan werken, omdat ze nou eenmaal vmbo doet, maar een echte rol van betekenis heeft het verschil in schoolniveau niet, zegt Iris. Datzelfde geldt voor haar buurvrouw Sabine (16), die graag verpleegkunde wil gaan doen. “Ik heb ook vrienden die havo of vwo doen, maar we hebben het daar verder nooit over.”

Stinkend rijk worden

Bartek (17), de enige jongen in het klaslokaal, droomt van een carrière als software developer. Het liefst als zelfstandige. Maar eigenlijk wil hij het allerliefste gewoon stinkend rijk worden. Dat mensen vmbo’ers minder slim vinden, zoals Van der Ham ooit merkte, ervaart hij helemaal niet zo. “Maar ik trek me sowieso niets aan van wat anderen over mij zeggen. Ik geloof altijd in mezelf”, zegt Bartek overtuigd.

Onlangs bleek juist dat bedrijven steeds meer mbo’ers van school kapen, nog voordat zij hun diploma op zak hebben. Van enige onderwaardering lijkt op de arbeidsmarkt dus geen sprake? “Natuurlijk vinden de meeste mensen mbo’ers niet echt dom”, zegt Van der Ham voor de klas. “Het zijn juist vaak de onschuldige grappen over laagopgeleiden die zo’n pijn doen.”

Lees ook:

Het hele vmbo even wegzetten als ‘praktisch opgeleid’, doet nog groter onrecht aan de situatie

Ook al vocht hij tegen windmolens, Don Quichot spreekt nog immer tot de verbeelding. Aan de lezer van het populaire boek de taak om te beseffen dat die molens helemaal geen reuzen zijn en dat het gevechtsplan desastreus zal uitpakken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden