Leenstelsel

Krijgen studenten met schulden compensatie als het leenstelsel verdwijnt?

Beeld Brechtje Rood

Het is vrijwel zeker dat het leenstelsel bij een volgende regering sneuvelt. Wat te doen met de studenten die door het leenstelsel hoge schulden hebben opgelopen?

CDA-Kamerlid Harry van der Molen ontvangt regelmatig mailtjes van bezorgde ouders die de studie van hun kinderen financieren zodat die zich niet in de schulden hoeven te steken. Ze vragen Van der Molen of ze, mocht het leenstelsel in de volgende kabinetsperiode van tafel gaan, ook gecompenseerd worden voor het bedrag dat ze zelf hebben opgebracht. “Dat zijn vaak ouders die het niet breed hebben; ze hebben de studiekosten gefinancierd uit het besteedbaar inkomen”, zegt Van der Molen. “Op zo’n vraag valt geen helder antwoord te formuleren.”

De vraag over compensatie is weer actueel nu het Centraal Bureau voor de Statistiek met nieuwe cijfers komt over de omvang van de studieschuld. Die bedraagt dit jaar 19,3 miljard euro. Dan gaat het om de huidige en oud-studenten. Het bedrag ligt 1,9 miljard hoger dan het jaar ervoor. De studieschuld loopt elk jaar op, aldus het statistiekbureau, maar sinds 2015, toen het leenstelsel werd ingevoerd, gaat het wel heel snel. Zo verdrievoudigde de schuld van studenten geboren in 1998 na twee jaar lenen: van 2500 euro euro op 18-jarige leeftijd naar 8000 op 20-jarige leeftijd. Dat is zo’n 4000 euro meer dan bij eerdere generaties.

Ten dode opgeschreven

Volgens het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) maken deze cijfers “opnieuw de negatieve effecten van het leenstelsel duidelijk”. Het ISO staat niet alleen in die overtuiging. Nadat GroenLinks, één van de architecten van het leenstelsel, haar steun had ingetrokken, wilde ook de PvdA een ander systeem introduceren. Alleen VVD en in mindere mate D66 staan er nog achter. Daarmee is het leenstelsel ten dode opgeschreven. Het huidige kabinet zal niet tornen aan de afspraken uit het regeerakkoord, maar de kans dat een volgende regering het stelsel overeind houdt, is uiterst klein. 

PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher wil binnen het bestaande leenstelsel een basisbeurs invoeren die voor meer studenten toegankelijk is. Ook beloofde hij begin deze maand de studenten die momenteel wél afhankelijk zijn van een lening, te compenseren. 

Het studentenprotest op de Dam in Amsterdam vorig jaar, tegen het plan van minister Van Engelshoven om studenten meer rente te laten betalen op studieleningen. Beeld ANP

Hoe, dat is een lastige vraag, erkent Van der Molen. Zijn partij, die zich altijd tegen het leenstelsel heeft gekeerd, is voor een vorm van compensatie. “Maar het is een lastige puzzel. Er zijn bijvoorbeeld veel jongeren die hebben geleend om dat geld vervolgens op hun spaarrekening te zetten. Eén op de drie studenten gebruikt de lening om andere dingen mee te doen. Gaan we die studenten compenseren?”, vraagt Van der Molen zich hardop af. 

VVD-Kamerlid Dennis Wiersma is precies daarom van mening dat er grenzen gesteld moeten worden, hoewel hij niet vooruit wil lopen op het debat. “Dat is aan de partijen die compensatie voorstellen.” De VVD is nog altijd voorstander van het leenstelsel, hoewel Wiersma ook erkent dat “studenten niet met heel veel molenstenen om de nek de arbeidsmarkt op gestuurd moeten worden. Als studenten geen hypotheek kunnen krijgen, is dat niet goed. Maar om nu bij voorbaat te zeggen dat je niet in je eigen studie mag investeren, vind ik ook niet eerlijk.” 

Maar Van der Molen ziet dat anders. Hij wijst erop dat van de zogenoemde voorinvesteringen – het geld dat onderwijsinstellingen beloofden te investeren nadat het leenstelsel was ingevoerd – niet veel terecht is gekomen. “Als de huidige student nou nog geprofiteerd had van dat geld, zou je kunnen zeggen: compensatie is niet nodig. Maar dat is niet gebeurd. We kunnen niet naar een nieuw stelsel toe zonder te kijken naar de groep studenten die nu studeert.”

Lees ook: 

Vormt het leenstelsel écht zo’n grote belemmering voor studenten?

De tegenstanders zeggen dat het jongeren belemmert in de kansen voor de toekomst, het klassensystemen in de hand werkt, en het geld niet wordt geïnvesteerd in het onderwijs zoals beloofd. Kloppen deze argumenten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden