InterviewNederlands Jeugdinstituut

Kinderen met klimaatangst? ‘Een hoopvolle toekomst gaat ook over een aanpassing van de dagelijkse levensstijl’

Scholieren en studenten voeren actie tijdens een klimaatstaking. Ook hier houdt een jonge scholier een bord omhoog met de leus: ‘Geef ons ook een toekomst’. Beeld ANP
Scholieren en studenten voeren actie tijdens een klimaatstaking. Ook hier houdt een jonge scholier een bord omhoog met de leus: ‘Geef ons ook een toekomst’.Beeld ANP

Veel kinderen en jongeren maken zich zorgen over het klimaat. Het Nederlands Jeugdinstituut schreef een essay over opvoeden in een opwarmend klimaat.

Yara van Buuren

‘Ik wil ook een toekomst, er is geen planeet B.’ Het is een slogan die ieder jaar terugkeert op banners van scholieren bij verschillende klimaatprotesten. Het maakt duidelijk dat kinderen en jongeren zich zorgen maken over klimaatverandering en de gevolgen voor de toekomst. Bij ruim driekwart uiten die zorgen zich in angst, verdriet en het gevoel in de steek gelaten te worden, blijkt uit onderzoek.

Ook het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) ziet dat veel kinderen en jongeren door klimaatzorgen gebukt gaan onder angst en somberheid. Voor ouders creëert dat een nieuwe verantwoordelijkheid om hun kind desondanks een hoopvol toekomstperspectief te bieden, aldus het NJI. De organisatie heeft daarom een essay gepubliceerd: ‘Opvoeden in een opwarmend klimaat.’ Want hoe geef je als ouder je kind toch een positief vooruitzicht?

Tom van Yperen is de auteur van het essay; hij houdt zich als orthopedagoog bezig met de betekenis van de klimaatontwikkelingen voor het opgroeien en opvoeden van kinderen en jongeren.

Al vanaf de jaren zeventig wordt gewaarschuwd dat de aarde opwarmt. Waarom publiceert u nu pas dit essay?

“Als onderzoeker zie ik dat de gevolgen van klimaatverandering in de media steeds zichtbaarder worden. Daarnaast is er bijna geen land meer dat klimaatverandering niet hoog op de agenda heeft staan. De urgentie is toegenomen en steeds meer partijen geven aan dat we ermee aan de slag moeten. Dat krijgen kinderen ongetwijfeld mee.”

In uw essay schrijft u dat het belangrijk is om de problemen te bespreken en de gevoelens die daarbij horen. Andere orthopedagogen zeggen juist: val je kind niet lastig met doemscenario’s. Hoe realistisch mogen ouders zijn?

“Dat is sterk afhankelijk van de leeftijd van het kind. Beperk je bij jonge kinderen tot de directe omgeving. Benoem dat het belangrijk is om goed voor planten en dieren te zorgen. Mocht je kind op school horen over klimaatverandering, bespreek dan wat je zelf kan doen, korter douchen bijvoorbeeld. Oudere kinderen krijgen vaak al veel mee vanuit de omgeving. Voor hen is het enerzijds belangrijk om realistisch te zijn, maar besteed anderzijds ook aandacht aan positieve voorbeelden. Zoals bijvoorbeeld het feit dat het aantal alternatieve energiebronnen de laatste jaren sterk is toegenomen.”

Moeten ouders echt iets anders doen als het gaat om klimaatverandering vergeleken met andere opvoedvragen?

“Als het gaat over het klimaat, dan is het niet voldoende om enkel te bespreken wat er gaande is. Maak er werk van. Een hoopvolle toekomst gaat niet alleen over woorden, maar over een aanpassing van de dagelijkse levensstijl.”

U lijkt ervan uit te gaan dat alle ouders duurzamer willen en kunnen leven. Maar wat als bijvoorbeeld de visie van de ouder en het kind niet overeenkomen?

“Onderzoek laat zien dat ouders hun gedrag kunnen veranderen, zodra hun kind aangeeft zich zorgen te maken over het klimaat. Scholieren kunnen dus echt een bijdrage leveren door alles wat ze op school en op internet leren. Wij adviseren daarom ook dat ouders en kinderen samen optrekken. Wat betreft gezinnen met een kleine beurs: klimaatverandering is overduidelijk een kwestie die ouders niet alleen met opvoeding kunnen oplossen. Iedereen moet hiermee aan de gang, zodat we ook volgende generaties een toekomst kunnen bieden.”

Lees ook:
Somberheid steekt de kop op na zware klimaatweek: ‘Dat machteloze, eenzame gevoel maakte me gek’

De alarmerende berichten over de toekomst van de planeet maakten deze week veel emoties los. Sommigen werden overvallen door angst, verdriet, zorgen en machteloosheid. ‘Ik had nachtmerries en dacht: zo kan ik niet leven.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden