null Beeld
Beeld

ColumnOnderwijs

Kan je een arm om een huilende leerling heen slaan?

Erik Ex

Waar de leerlingen naar aanleiding van The Voice vooral bezig waren met wát de BN’ers allemaal zouden hebben gedaan, leidde het in de lerarenkamer tot introspectie. Iedereen kon wel vertellen over een oud-collega die vaak net te lang een leerling aanraakte. Of die wel erg persoonlijke berichtjes stuurde. Hadden we dat niet eerder moeten zien?

En ook altijd de verhalen hoe het vroeger toch wel anders was. Een paar decennia geleden werd er blijkbaar anders gedacht over de verhouding tussen leraar en leerling. Leerling en leraar zaten dikwijls samen in de kroeg na school, of rookten samen een jointje en soms ging het verder.

De oudere collega’s vertellen het op dezelfde tja-zo-ging-dat-nu-eenmaaltoon waarop Sylvia Witteman vorige week in de Volkskrant schreef dat haar vader zich in de jaren zeventig als leraar geregeld opdrong aan zijn studentes. Een millennial-leraar zoals ik klappert dan met de oren. Is dit werkelijk allemaal gebeurd?

De leraar staat nu op afstand

Want de vraagstukken zijn nu toch wel van totaal andere orde: in hoeverre kan je met leerlingen whatsappen, instagrammen of bevriend zijn op facebook? Begrijp me niet verkeerd, serieus grensoverschrijdend gedrag in het onderwijs is helaas niet verdwenen, en het gebeurt nu júist via de sociale media, maar het lijkt er toch op dat de leraar tegenwoordig op een grotere afstand staat van de leerling.

Soms zelfs zodanig dat er collega’s zijn die zeggen leerlingen pertinent op afstand te houden, of de deur van het lokaal altijd open te houden bij een een-op-een-gesprek.

Maar daar lijkt echt iets verloren te gaan. Ooit bezocht ik een school in Turkije en ik vroeg ze wat het Nederlandse onderwijs van hen zou kunnen leren. De antwoorden gingen, heel opvallend, allemaal over de relatie leraar tot leerling. Een leraar en een leerling zijn als broer en zus: het is een innige band. Of, zo zeiden anderen, de leraar is je vriend, steun en toeverlaat. Als je op bezoek bent in het dorp waar je vandaan komt bezoek je eerst je ouders en dan je favoriete leraar van vroeger.

Nooit aanraken

De Turkse collega’s die ervaring hadden met lesgeven in West-Europa vonden ons maar afstandelijk. Eén van hen had in Engeland te horen gekregen dat het schoolbeleid was een kind nooit en te nimmer aan te raken. Zoiets bizars had hij nog nooit gehoord.

Natuurlijk zit er een enorm gebied tussen seksueel grensoverschrijdend gedrag en een goedbedoelde aanraking. Maar toch kom ik het dilemma nog best vaak tegen: kan je een arm om een huilende leerling heen slaan? Of blijf je veilig, maar ook letterlijk op afstand?

Ook dat is slecht voor de leerling. Terug naar de jaren zeventig moeten we zeker niet, maar laten we vooral ook luisteren naar onze Turkse collega’s. Want ook hun bevindingen bieden aanleiding tot introspectie.

Erik Ex (1987) is leraar geschiedenis op het Cygnus Gymnasium in Amsterdam. Hij schrijft elke twee weken een column. Lees zijn eerdere bijdragen hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden