null Beeld
Beeld

ColumnErik Ex

Kamp, fietstocht of themadag: leerlingen hebben door corona belangrijke rituelen gemist

Donderdagochtend stond er een Minion bij het koffieapparaat. Na een tweede keer kijken bleek het mijn collega Frans. In de hoek hees de leraar Engels, in het laatste schooljaar voor zijn pensioen, zich in een haaien-onesie. Alles om de Aristeia te winnen, hét moment waarop hun mentorklassen zich met elkaar meten in de jaarlijkse schoolwedstrijd. Punten werden behaald door te dansen, te voetballen en muziek te maken. De creatiefste verkleedpartij kreeg bonuspunten en natuurlijk waren er kennisquizzen en een Latijn-vertaalwedstrijd: we blijven een gymnasium. Tijdens de Aristeia staat de school op zijn kop, binnen een thema (dit keer film) mogen leerlingen al hun creativiteit, kennis en vaardigheden uit de kast halen.

Sinds vorige week dinsdag kunnen mijn leerlingen weer allemaal tegelijk naar school. Het blijkt lastig om in te schatten welke individuele leerachterstanden er zijn. En al helemaal welke interventies er nodig zijn die aangevraagd moeten worden bij het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Om eerlijk te zijn heb ik voor veel leerlingen geen idee.

Maar één ding weet ik zeker: ze hebben dagen als de Aristeia gemist. Ze hebben de reis naar Rome gemist en het tripje naar het Archeon, het brugklaskamp en de fietstocht langs de Limes. Ze hebben anderhalf jaar lang geen schoolfeesten of klassenavonden, geen kerstontbijten, sportdagen en open podia meegemaakt. Terwijl we hard ons best deden om online de kennis over te brengen, bleken deze momenten onmogelijk te vervangen.

Deze dingen behoren tot een ander curriculum. Het leereffect van dit andere curriculum is onmeetbaar. We geven er geen cijfer voor, maar ze zijn essentieel voor het verdiepen en verbreden van de lessen. Ze vereisen sociale vaardigheden en dagen leerlingen uit om in een collectief te opereren. Het zijn de momenten waarop je kinderen ziet groeien, talenten ziet die in het klaslokaal verborgen blijven.

Je tanden poetsen en je dochter een knuffel geven

Het zijn dit soort rituelen die de school maken. Wie het belang van rituelen wil begrijpen moet maar denken aan twee dingen die je misschien wel elke dag doet voor het slapengaan: je tanden poetsen en je dochter een knuffel geven. Het eerste is een routine, het tweede een ritueel. Waar zou je liever mee stoppen?

Rituelen zorgen voor emotieregulatie en smeden sociale banden. Ze zijn onlosmakelijk verbonden aan het leren. Gelukkig heeft het ministerie van onderwijs aangegeven dat het geld voor het NPO ook naar ‘sportieve activiteiten’ of ‘cultuureducatie’ mag gaan. Ik hoop van harte dat iedere school in Nederland een gedeelte van het geld gebruikt om zo’n ritueel van afgelopen jaar in te halen.

Op de website van OCW staat wel vermeld dat dit soort activiteiten maar ‘twee maanden leerwinst’ opleveren. Hoe dat precies gemeten is moet iemand in Dan Haag me nog maar eens uitleggen, mij lijkt toch zeker dat je lerares Frans in een Minion-outfit een ervaring voor altijd is.

Erik Ex (1987) is leraar geschiedenis op het Cygnus Gymnasium in Amsterdam en werkt voor de VO-Raad aan de begeleiding van startende leraren. Hij schrijft elke twee weken een column. Lees zijn eerdere bijdragen hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden