Schoolgebouwen

Juist de school die opknapbeurt het meeste nodig heeft, grijpt naast ventilatiesubsidie

De ramen staan op CBS Samen Onderweg in Gorinchem altijd open. Beeld Arie Kievit
De ramen staan op CBS Samen Onderweg in Gorinchem altijd open.Beeld Arie Kievit

Verouderde scholen waarvoor de gemeenten nog geen plannen hebben, zullen nog jaren moeten wachten op subsidie voor goede ventilatie.

Alle ramen stonden dit jaar open op christelijke basisschool Samen Onderweg, locatie Goudoever, in Gorinchem. “In het begin van het schooljaar was dat geen probleem”, zegt locatieleider Annemieke Wilschut. “Maar het werd steeds kouder. Ik kreeg van het schoolbestuur wel opmerkingen over oplopende gasrekeningen want de verwarming brandde ook door, maar iedereen had het erover hoe belangrijk goede ventilatie was. Wat konden we eraan doen?”

De subsidieregeling voor ventilatie in scholen, die vorige week sloot, had uitkomst moeten bieden. De scholen zouden ’s winters veranderen in ‘brandhaarden’ van coronabesmettingen als er niet voldoende geventileerd zou worden. Het Rijk bood aan om een derde van de kosten te betalen voor een nieuw ventilatiesysteem op scholen waar de teller uitsloeg boven de 950 tot 1200 deeltjes kooldioxide per miljoen (ppm) als alle ramen openstaan. De gemeente en het schoolbestuur zouden samen dan twee derde voor hun rekening moeten nemen. Er zijn zoveel aanvragen ingediend, door zo’n 900 schoolbesturen, dat de beschikbare 360 miljoen euro tot aan 2023 waarschijnlijk volledig uitgekeerd gaat worden.

‘Onderlinge afhankelijkheid maakt regeling lastig’

Toch is de regeling mislukt, vindt Ton Bavinck van Stichting Logos waartoe Samen Onderweg behoort. Van 51 procent van de 9230 scholen is nog steeds niet vastgesteld wat de toestand van het binnenklimaat is. Van de 40 procent waar de teller onder de grenswaarden bleef, is het ook maar de vraag hoe goed de situatie is. Samen Onderweg is zo’n school met ‘slechts’ 880 ppm, maar moet dan altijd ramen open hebben. De school is ruim 50 jaar oud en wacht al sinds 2012 op een opknapbeurt. Juist door die slechte staat waarin het gebouw verkeert, durft Stichting Logos nu niet in ventilatie te investeren. Pas als de gemeente over de toekomst van de school beslist, kan de ventilatie aangepakt worden. “Het is die onderlinge afhankelijkheid bij de financiering van de ventilatie, die de regeling zo lastig maakt”, aldus Bavinck.

In de Gildewijk van Gorinchem-West is de school met tachtig kinderen van tientallen nationaliteiten een trefpunt voor de bewoners van de omringende flats. Er wordt gespeeld op het plein, ook buiten schooltijd, en in de school is een kleine voorschool gevestigd voor onderwijs aan peuters, en een logopediepraktijk. Samen Onderweg is belangrijk in de buurt, en ouders klagen niet, zegt Wilschut: “Veel ouders hebben hier wellicht ook een andere standaard”.

Maar juist de leerlingen van Samen Onderweg hebben baat bij werken in kleine groepjes of meer bewegingsonderwijs, zegt Wilschut. In het gebouw, ‘ouderwets’ ingedeeld in gangen met klaslokalen en alleen een kleutergymzaal, is daar echter weinig ruimte voor. “Het onderwijs volgt de ruimte, terwijl de ruimte het onderwijs zou moeten ondersteunen”, vindt Bavinck. “Behalve ventilatie, hebben we dus ook een opgave om het gebouw aan te passen aan het onderwijsconcept.”

Decennialang niet in scholen geïnvesteerd

De Gorinchemse school De Tamboerijn kreeg wel ventilatiesubsidie van het Rijk, en ook de gemeente en Logos trokken de portemonnee. Bavinck: “Dat was verantwoord omdat de Tamboerijn in betere staat verkeert. Dat gebouw moet voorlopig nog mee.”

Schoolgebouwen zijn eens in de veertig jaar aan volledige renovatie of nieuwbouw toe, vindt de sectororganisatie van basisscholen PO-Raad. Maar volgens vicevoorzitter Anko van Hoepen is er al decennia niet voor gekozen om te investeren in de gebouwen. Meer dan de helft van de Nederlandse schoolgebouwen is ouder dan veertig jaar, terwijl de afgelopen twintig jaar maar een kwart van de gebouwen is vernieuwd. Bestuurlijk was er gesteggel over wie verantwoordelijk was voor de binnen- en buitenkant van de gebouwen: schoolbestuur of gemeente. Een wetswijziging hierover in 2015 bracht nog meer verwarring en uitstel teweeg. Gemeenten kampen ondertussen voortdurend met geldgebrek.

Binnenklimaat niet goed genoeg

“De eisen aan schoolgebouwen zijn in korte tijd ook nog eens veel hoger geworden”, zegt Anko van Hoepen, vicevoorzitter van de PO-Raad. “Er moet nu rekening gehouden worden met duurzaamheidseisen, een fris binnenklimaat waarin goed gewerkt kan worden, toegankelijkheid voor leerlingen met een zorgbehoefte, ruimte voor vernieuwend onderwijs en mogelijk ook voor kinderopvang.”

Het binnenklimaat is volgens de sectororganisaties in het basis- en voortgezet onderwijs op 80 procent van de Nederlandse scholen niet goed genoeg. Dat betekent dat er gebrek is aan licht, de akoestiek slecht is, de temperaturen te hoog, en de lucht te bedompt. Wil je dat overal verbeteren, dan schatten de sectoren in dat er voorlopig jaarlijks 730 miljoen euro extra nodig is. “Een enorm bedrag”, zegt Van Hoepen. “Maar we zijn in een impasse geraakt. Dat veel scholen eigenlijk te slecht waren om voor ventilatiesubsidie in aanmerking te komen, heeft dat alleen maar duidelijker gemaakt.”

Lees ook:

De scholen heropenen, maar het ventilatievraagstuk is nog niet opgelost

Volgens het kabinet kan het voortgezet onderwijs worden heropend. Ondertussen hecht het RIVM steeds meer belang aan ventilatie. Is het ventilatievraagstuk al opgelost?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden