null Beeld Fadi Nadrous
Beeld Fadi Nadrous

De opvoedvraagKleuteren

Is je kleuter van 5 al klaar voor groep 3?

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Deze keer: een kleuter wordt pas volgend jaar zes, maar hij mag van de juf al door naar groep 3. Is dat wel zo’n goed idee?

Cindy Cloin

Zo aan het eind van het schooljaar is het in veel kleutergroepen onderwerp van gesprek. Welke 5-jarige kleuters zijn er al klaar voor om door te stromen naar groep 3 en wie blijft er nog een jaartje kleuteren in groep 2? “Onze zoon wordt in januari zes jaar en is er volgens de juf klaar voor om versneld door te stromen naar groep 3. Het is in elk geval iets dat hij zelf graag wil,” vertellen zijn ouders. “Hij is leergierig en slim genoeg, daar ligt het niet aan. Hij heeft een paar leuke vriendjes die ook naar groep 3 gaan. Hij is dan wel de jongste van het stel en zal dat ook altijd blijven. Wij twijfelen of we er goed aan doen en waar we op moeten letten. Zijn er dingen die je goed of fout kunt doen? Was hij een paar weken eerder geboren, in december, dan had hij officieel geen klas kunnen overslaan. Dan was het misschien makkelijker geweest.”

Tot 1986 was het helder: werd je kind vóór 1 oktober zes jaar, dan ging hij door naar groep 3 (toen nog de eerste klas). Maar die harde grens is er al lang niet meer. De leerkracht moet bij alle kinderen zelf inschatten of ze al klaar zijn voor groep 3. De meeste scholen houden een peildatum van 1 januari aan. Word je kind voor die datum zes jaar, dan gaat het na de zomervakantie naar groep 3. Oftewel, kort kleuteren. Als een kind daar nog niet aan toe is, dan blijft het langer kleuteren. Er zijn ook kinderen die officieel een klas overslaan. Dat zijn bijvoorbeeld kinderen die in januari of februari pas zes jaar worden.

“En zo bepaalt nog altijd de kalender in zekere zin of een kind doorstroomt naar groep 3”, aldus José Smeets. Zij is taalleesdidacticus en specialist jonge kind bij Hogeschool IPABO. Zij doet al jaren onderzoek naar de overgang van groep 2 naar groep 3.

Of een kind naar groep 3 kan, wordt nog altijd hoofdzakelijk bepaald op basis van cognitieve ontwikkeling. De taalvaardigheid bijvoorbeeld. “Maar hoe je met anderen omgaat en of je je kunt redden in een groep, is even belangrijk”, aldus orthopedagoog Mariëlle Beckers van Buro Bloei. “Dat kan soms lastig zijn als je nog zo jong bent.”

Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Veel ministers van financiën waren vroege leerlingen

In de kleuterklas leren kinderen vaardigheden die voor hun verdere leven belangrijk zijn. Zoals samen spelen, problemen oplossen en steeds wat meer zelfstandig worden. Beckers: “Doordat er in de kleuterklas veel ruimte is voor bewegen en leren met ‘vallen en opstaan’, krijgen kinderen voldoende tijd om dit te ontwikkelen. In groep 3 worden er meer eisen gesteld aan het gedrag en dat kan voor sommige kinderen te vroeg zijn. Een te vroege overgang kan dan tot gedragsproblemen leiden. Al hoeft dat natuurlijk niet.”

Het is bij ieder kind verschillend of het een goed moment is om de overstap naar groep 3 te maken. Het is daarom belangrijk dat er goed gekeken wordt naar wat je kind nodig heeft en waar hij zich bevindt in zijn ontwikkeling. “Durf daarbij echt te vertrouwen op de kennis en ervaring van de leerkracht”, wil Smeets ouders meegeven. “Zij hebben er goed zicht op en het is hun vak. Tegelijkertijd blijkt uit mijn onderzoek ook dat leerkrachten zéggen dat ze letten op de sociaal emotionele ontwikkeling bij de overgang naar groep 3, maar dat uiteindelijk cognitieve vaardigheden toch bepalend zijn.”

Slecht hoeft een vroege overgang naar groep 3 zeker niet uit te pakken, vooral niet als er voor die groep een leerkracht staat die voldoende ruimte geeft om te spelen en bewegen. Kinderen die vervroegd doorstromen presteren niet slechter dan hun ‘oudere’ klasgenootjes. Sterker nog: ze doen het relatief goed. “Veel ministers van financiën blijken vroege leerlingen te zijn geweest in hun jonge jaren”, citeert Smeets uit onderzoek van Ad Dudink van de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Vraag in een gesprek aan de leerkracht natuurlijk altijd wat de eventuele argumenten vóór en tegen doorstromen zijn. “En kijk zelf naar je kind, hoe het in zijn vel zit”, zegt Beckers. “De school beslist uiteindelijk of je kind doorgaat of niet, maar ouders hebben hierop wel invloed.”

Lees ook:

Je baby van nog geen jaar zindelijk maken, kan dat?

Een gemiddeld kind gebruikt in zijn of haar leven zo’n vijfduizend luiers. Dat is een enorme berg afval én een aanslag op de portemonnee. Dus hoe jonger je kind zindelijk is, des te beter?

Hoe voorkom ik dat mijn dreumes de geslachtsdelen van wildvreemden wil aanwijzen?

Een kind van bijna twee is dol op lichaamsdelen benoemen, ook de geslachtsdelen. Hoe brengt zijn moeder hem bij dat het niet altijd gepast is om op piemels te wijzen zonder dat ze hem ook schaamte aanleert?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden