ReportageOpening academisch jaar

Interactief thuis studeren met zestig medestudenten, in Twente lukt het

Meltem Lampe, Douwe Dresscher, Imke Nijenbanning, Erik Faber en Herbert Wormeester (vlnr) in de nieuwe ‘hangout’ van de faculteit Toegepaste Natuurkunde. Studenten zullen komend jaar meer tijd doorbrengen in de online hangout. Beeld Herman Engbers
Meltem Lampe, Douwe Dresscher, Imke Nijenbanning, Erik Faber en Herbert Wormeester (vlnr) in de nieuwe ‘hangout’ van de faculteit Toegepaste Natuurkunde. Studenten zullen komend jaar meer tijd doorbrengen in de online hangout.Beeld Herman Engbers

De Universiteit Twente ziet de noodgedwongen omschakeling naar digitaal studeren als een kans voor onderwijsvernieuwing. ‘Colleges worden intensiever gevolgd.’

Samen studeren had op de technische Universiteit Twente niet gezelliger kunnen worden. Op de campus in Enschede wordt de laatste hand gelegd aan een spiksplinternieuwe werkplekken met banken, tafels, stiltekamers en zelfs boekenkasten voor studenten. Maar wie komend jaar gaat studeren, zal meer tijd gaan doorbrengen in de online hangouts dan op de campus. Studenten Imke Nijenbanning en Meltem Lampe noemen het een doembeeld: dat ze veertig uur per week op hun kamer zitten te studeren. Nijenbanning vindt haar studie technische natuurkunde leuk, “maar ik zit hier ook voor mijn sociale leven”.

Onderwijsassistenten

Zie dat nu nog maar eens te combineren, afstandsonderwijs en het sociale contact. De UT besloot meteen in maart studenten bij het online onderwijs te betrekken. “We hebben door de lockdown veel verloren”, zegt docent Erik Faber van de faculteit elektrotechniek, wiskunde en informatica, “maar het was ook een kans voor onderwijsvernieuwing. We werden teruggeworpen op de vraag: wat willen we hen leren?” Faber en zijn collega Douwe Dresscher liepen al rond met ideeën voor online hoorcolleges en studenten die zelf kiezen wanneer ze colleges volgen en praktijkopdrachten uitvoeren, maar het ontbrak hen steeds aan tijd die plannen uit te voeren. Dresscher: “Nu moest het wel”.

Een van de eerste dingen die Dresscher en Faber deden was hun onderwijsassistenten bijeenroepen. Zouden deze ouderejaars kunnen bijspringen bij thuisonderwijs? Faber: “Wij vinden dat goed onderwijs gemaakt wordt samen met de student. Die interactie moest intact blijven, maar hoe doe je dat als docent van zestig studenten? De onderwijsassistenten zijn onze ogen en oren geworden, en werden betrokken bij het ontwerpen van onderwijs. Op 120 studenten hebben we 20 assistenten die vragen beantwoorden over thuispractica. Komen ze er in tien minuten niet uit, kunnen ze bij de docent terecht.”

Impuls voor de toekomst

De UT wil het onderwijs nu een impuls geven voor de toekomst. Ook als het coronavirus straks bedwongen is, moet niet de docent, maar de student de regie krijgen. Geen holle woorden, want Derek Jan Fikkers, directeur strategie aan de UT, denkt zelfs dat de digitale omschakeling cruciaal is om als universiteit in de toekomst te overleven. Fikkers ziet in de academische wereld het online onderwijs oprukken. “Stanford of MIT bieden ook hele goede online programma’s aan. Zelfs commerciële aanbieders kunnen dat. Op een gegeven moment denken ook Nederlandse studenten: waarom zou ik die ­eigenlijk niet gaan volgen?” Volgens Fikkers kunnen Nederlandse universiteiten waardevol blijven door enerzijds de nieuwe technologische mogelijkheden te omarmen, maar ook een gemeenschap toe te voegen. “Met de campus, het persoonlijke contact tussen studenten en docenten en de combinatie van onderwijs en onderzoek biedt een universiteit nog altijd meer dan buitenlandse of commerciële programma’s.”

In samenspraak met de studenten heeft de UT communicatieplatforms opgetuigd. Faber: “Studenten wilden bijvoorbeeld graag Slack gebruiken om snel korte vragen te beantwoorden in groepsverband.” Dat kwam van pas toen de studenten van Herbert Wormeester, opleidingsdirecteur advanced technology, noodgedwongen thuis een practicumomgeving in elkaar moesten zetten. “We hebben iedereen een pakket toegestuurd met een Arduino-­microprocessor, sensoren en ­kabels van verschillende kleuren. Studenten gaan thuis met een kabel aan de slag, terwijl het echt uitmaakt welke kleur je pakt. Lukt dat niet, dan leg je snel contact met een onderwijsassistent, die via de webcam bekijkt wat je fout hebt gedaan. Zo’n worsteling is heel leerzaam.”

Afstandsonderwijs

Positieve ervaringen met afstandsonderwijs van voor de vakantie waren bijvoorbeeld de gefilmde hoorcolleges, die teruggespoeld kunnen worden. “Het intensiever volgen van deze colleges leverde betere vragen op”, zegt Faber. Studenten kwamen thuis op innovatievere oplossingen, zag ook Wormeester: “Alleen bleken ze meer te durven. Een groep kan creativiteit ook afremmen.”

Soms waren innovaties te ambitieus. Dresscher: “We hebben 120 studenten in een vak hun eigen tentamen laten ontwerpen. We kregen goede tentamens terug, maar het was ongelooflijk veel nakijkwerk.” Dat docenten het afgelopen half jaar veel tijd investeerden in bijvoorbeeld het opnemen van colleges, is volgens Wormeester niet erg. “Als die filmpjes er eenmaal zijn, kan je ze later ook weer gebruiken.”

Vooral toetsen en laboratorium-opdrachten zullen in Enschede op de campus worden uitgevoerd. Gelukkig is de UT een kleine universiteit met zo’n twaalfduizend studenten, waar zowel studenten als docenten op de campus wonen. Imke: “Je komt altijd wel bekenden tegen, al zijn veel studenten naar hun ouders gegaan”. Het streven is om 40 procent van het onderwijs fysiek te geven, maar daar komen veel faculteiten volgens Wormeester niet aan. “We willen niet te veel mensen hebben rondlopen. En als het virus weer oplaait, zijn we er klaar voor om alle practica naar huis te verplaatsen.”

Lees ook:

Met een vliegende zonneboot strijden studenten voor een duurzame scheepvaart

De internationale wedstrijd in Monaco ging dit jaar niet door, dus strijden studenten van de technische universiteiten in Delft en Twente maar tegen elkaar op het Ketelmeer. Wie de snelste vliegende zonneboot heeft, is de winnaar.

Zo ziet de ideale universiteit er volgens Wetenschapshistoricus Floris Cohen uit

Wetenschapshistoricus Floris Cohen ontwerpt zijn ideale universiteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden