Studeren op afstand

Hoe is het de eerstejaars studenten het afgelopen halfjaar vergaan?

Veel studenten krijgen een mix tussen online en fysiek onderwijs, maar sommige studenten leren (bijna) geheel vanuit huis.  Beeld Werry Crone
Veel studenten krijgen een mix tussen online en fysiek onderwijs, maar sommige studenten leren (bijna) geheel vanuit huis.Beeld Werry Crone

Dagelijks meer dan tien uur achter het scherm en solo studeren: hoe is het de eerstejaars het afgelopen halfjaar vergaan?

Het tweede semester is net begonnen, maar nog steeds hebben eerstejaarsstudenten hun universiteit of hogeschool nog nauwelijks van binnen gezien. Het kleine beetje fysieke les dat ze in het begin van het studiejaar nog hadden, verdampte met de tweede lockdown in december. Wat doet dat met ze?

Mentaal gezien een hoop, lijkt het. Studentenpsychologen zien een toename in het aantal studenten dat hulp zoekt. Ook uit onderzoeken blijkt dat het weliswaar met de studie goed gaat, maar dat studenten mentaal worstelen. Anderzijds is dat niet helemaal nieuw. Ook in de jaren voor corona kampten studenten met psychische problemen.

Dat was ook de kritiek van Peter van der Velden, werkzaam bij onderzoeksinstituut CentERdata en gespecialiseerd in stress en trauma. Eerder noemde hij in Trouw studentenstress ‘een beetje een hype’. Vindt hij dat nog steeds? “Was er geen pandemie geweest, dan had ik ja gezegd. Wij deden grootschalige onderzoeken in 2007, 2012 en 2017 en daaruit bleek over het algemeen geen significante toename in psychische klachten.”

Maar er is nu eenmaal wel corona, zegt hij, en dat verandert de zaak. Van der Velden heeft net een onderzoek afgerond onder jongeren tussen de 16 en 24 jaar, en al moet hij de data nog analyseren, hij wil wel kwijt dat hij daar ‘een ander patroon’ ziet. “Ik verwacht zeker uit de resultaten te zien dat de eerstejaars, en misschien ook de tweedejaars, op het gebied van sociale connecties en onderwijs een echt rotjaar achter de rug hebben.”

In beweging

Is het voor studenten dan anders dan voor andere mensen in de samenleving? “Ja, ik denk van wel”, zegt Van der Velden. “Voor een vijftigjarige die ergens woont en getrouwd is, is de lockdown bijzonder onprettig, maar zijn een hoop zaken stabiel. Bij studenten is alles constant in beweging, met name als je net van de middelbare school komt. Een nieuwe opleiding, een nieuwe stad. Een vriend van mijn zoon zou naar Leiden verhuizen, maar hij kwam weer terug: hij kende er niemand.”

Neuropsycholoog Eveline Crone bevestigt het beeld dat Van der Velden schetst. Uit haar onderzoek blijkt dat jongeren tussen de 18 en 25 jaar meer gevoelens van somberheid ervaren dan jongeren tussen de 12 en 15 jaar oud. “Dat komt omdat lange tijd de maatregelen meer effect hadden op de oudere groep”, zegt ze.

Inmiddels weten de eerstejaars bijna niet beter dan dat studeren betekent: met je koptelefoon op aan de keukentafel zitten luisteren. Bijzonder eigenlijk, zegt Crone. “Toen ik voor corona lezingen gaf, waren ouders geshockeerd als ik zei dat jongeren zo’n zes tot negen uur achter hun scherm zitten. Nu is boven de tien uur heel normaal. Vroeger waren we verbouwereerd, terwijl we de technologie nu als onze redding zien. Dat is opmerkelijk.”

Eerstejaars zijn nog volop in ontwikkeling, zegt Barend Last, blended learning specialist bij Maastricht University. “Het zijn vaak nog tieners, die net van de middelbare school komen en het leven moeten ontdekken. Het uitproberen en falen dat daarbij hoort lukt niet vanachter een beeldscherm. Uit onderzoek blijkt dat voor eerstejaars academische en sociale binding essentieel is, om uitval te voorkomen. Dat valt nu tijdens de pandemie grotendeels weg. Het gevaar is dat interactie en academische integratie onvoldoende plaatsvindt, wat weer leidt tot eenzame studenten en diploma’s die minder waard zijn.”

Laura Lloyd (18), eerstejaarsstudent fysiotherapie aan de Hogeschool Leiden

Laura Lloyd Beeld
Laura LloydBeeld

“Ik ben het studiejaar redelijk goed begonnen. De hoorcolleges waren online, de rest op school. Dat betekende dat ik zo’n twee dagen op school zat en de rest thuis. Ik vind het wel erg wennen, van de middelbare school af waar je veel vragen kon stellen, naar thuis studeren. Ik kan de docent mailen met vragen, maar als ze je niet goed begrijpen, ben je voor je het weet vier keer heen en weer aan het mailen. Ik mis met name het sociale aspect. Ik ben iemand die graag bij vrienden thuis zit. Maar ook in de opleiding: oefenen hoe je een praatje maakt met je patiënt, is er niet bij.”

Elise Visser (17), eerstejaarsstudent toegepaste psychologie aan de Hogeschool van Amsterdam 

Elise Visser Beeld Patrick Post
Elise VisserBeeld Patrick Post

“Tot half december had ik twee uur per week les op locatie. Nu, met de tweede lockdown, niets meer. Ik was 16 toen de lockdown begon en straks word ik 18. Het voelt als een hap uit mijn leven die weg is, waar ik niet veel heb kunnen doen. Ik heb me wel een tijdje alleen gevoeld. Ik heb een aantal vriendinnen van wie ouders in de zorg werken, dus daarmee spreek ik niet af. Ik werk gelukkig in een supermarkt als vakkenvuller, dat is mijn enige sociale contact per week. In december heb ik nog vrienden over de vloer gehad, en ik ga elke week met een vriend wandelen. Het is fijn dat we een hond hebben, die kan ik dan lekker uitlaten. Dat is wel echt een kleine redding, een soort doel op een dag. Inmiddels gaat het wel weer wat makkelijker om motivatie te vinden. Ik volg nu stage, ik geef bijles op een basisschool aan kinderen met een leerachterstand. Maar dat is ook allemaal online. Eigenlijk heel raar: ik loop stage in eigen huis.”

Willemijn Mulder (23), eerstejaars student Franse taal en cultuur aan de Universiteit Utrecht

Willemijn Mulder Beeld
Willemijn Mulder

“Ik ben al een jaar praktisch niet op de universiteit geweest. Ik mis het sociale contact, en als je een taal studeert, is dat vanuit huis nog lastiger. Het frustreerde me dat er vanuit het College van Bestuur elke twee weken een corona-update-mail kwam met daarin dat ze er alles aan deden om studenten zoveel mogelijk naar de universiteit te laten komen, met voorrang voor de eerstejaars. Ik heb er weinig van gemerkt. Ik kijk uit naar het voorjaar. Momenteel heb ik mijn ritme op de avondklok aangepast: ik sta vroeg op en ga vroeg naar bed. Je moet steeds erop letten dat je op tijd thuis bent, alsof je een strenge moeder hebt die dreigend met haar vinger zwaait. Je weet waarvoor je het doet, maar het duurt wel lang.”

Lees ook:

Ruim de helft van de studenten kampt met angst en somberheid. ‘De overheid draagt bij aan de druk’

Vijf jaar deed Jolien Dopmeijer onderzoek naar de mentale gesteldheid van studenten. Politieke besluiten en een veranderde samenleving zorgen voor een toename aan psychische klachten, zo blijkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden