null Beeld

OpvoedvraagLeerachterstand

Hoe houd ik mijn kinderen tijdens de lockdown aan het lezen?

Laura van Baars

De basisschool van haar kinderen geeft deze week geen afstandsonderwijs. Drie weken zitten de kinderen nu werkloos thuis, en een moeder maakt zich zorgen. Haar zoon (8) en dochter (11) zijn niet zo goed in begrijpend lezen. Gemiddeld, heeft zij begrepen, lopen basisscholieren door de lockdowns van de afgelopen anderhalf jaar zo’n zeven weken in hun ontwikkeling achter op het gebied van begrijpend lezen.

Na iedere vakantie hoor je hoe het leesniveau van kinderen zou zijn weggezakt. Moet zij deze kerstvakantie zelf niet met de kinderen aan de slag om bij te blijven? Maar ja, de kinderen zien haar aankomen. Hoe kan ze hen porren om op de bank te kruipen met een boek, en misschien zelfs iets te schrijven?

Lezen moet niet schools zijn

“Maak om te beginnen een lekkere plek op de bank met kussens”, zegt Annemiek Neefjes, oprichter van De Schoolschrijver, een organisatie die met behulp van kinderboekenschrijvers de lees- en schrijfvaardigheid op basisscholen verbetert. Er is nog veel werk aan de winkel: een derde van de basisschoolkinderen vindt lezen niet leuk en slechts een kwart beleeft er daadwerkelijk plezier aan. “Maak er een ritueel van op een vast moment van de dag, daar houden kinderen van.”

“Haal het schoolse eraf”, beaamt kinderboekenrecensent Bas Maliepaard, “zorg dat het een fijn moment wordt met een dekentje en een kop thee op de bank, of in bed.”

Maliepaard zou aan het begin van de vakantie even met de kinderen langs de bibliotheek gaan en een zo gevarieerd mogelijke selectie van verhalen en non-fictie, gedichten en strips of graphic novels (“een kleine trend”) uit te zoeken. “Stop die niet in de kast, maar laat ze liggen op de eettafel, zodat kinderen er naar toe getrokken worden.” Gelukkig zijn de bibliotheken nog gewoon open.

Welke boeken neem je mee? Neefjes vindt het voor de motivatie heel belangrijk dat het kind zelf een keuze voor een boek maakt. Maliepaard maakte een lijstje van beste jeugdliteratuur van 2021 voor Trouw, maar begrijpt best dat kinderen soms andere keuzes maken, bijvoorbeeld voor populaire series als De waanzinnige boomhut, Dogman of de boeken van Jozua Douglas. Daar is niks mis mee, vindt hij. “Maar het is tegelijkertijd belangrijk om kinderen in aanraking te brengen met rijker taalgebruik en meer gelaagde verhalen, van schrijvers als Anna Woltz, Simon van der Geest of Bibi Dumon Tak. Als ze die boeken niet zelf lezen, lees ze dan voor.”

Lees voor (of pak de app)

“Als je ze toch met andere boeken in aanraking wilt brengen, lees die dan zelf voor. Ook aan kinderen in de hogere klassen van de basisschool, waar dat veel zeldzamer wordt. Ook voor hen valt er nog veel te winnen aan woordenschat of het leren herkennen van een verhaalstructuur.”

Voor voorlezen is deze vakantie een hele goede gelegenheid, vindt ook Neefjes. Zonder de juiste taal kun je later de wereld om je heen niet goed begrijpen, is haar overtuiging. Als ouders geen tijd voor voorlezen hebben, heeft de bibliotheek ook een app met luisterboeken. De Schoolschrijver zelf zette tijdens de eerste lockdown al een gratis voorleesverhaal online, Huisarrest, dat wordt voorgelezen door de auteurs onder wie Janny van der Molen, Sanne Rooseboom en Simon van der Geest. Het voorleesverhaal werd al 145.000 keer beluisterd en bekeken.

Laat de fantasie losgaan

Ook een leuke oefening vindt Neefjes om met je kind een verhaal te schrijven. De Schoolschrijver geeft daarvoor online tips: “Bijvoorbeeld: geef je kind de opdracht een verhaal te schrijven met als thema ‘wat als...?’. Wat zou er gebeuren als stoelen ineens zouden gaan vliegen?”

Neefjes vindt dat kinderboekenschrijver en Schoolschrijver Ruben Prins een hele mooie benadering heeft van schrijvende kinderen: “De een is een echte penkauwer, en heeft veel moeite om de eerste letter op papier te krijgen, en de ander een papiervreter die meteen het hele blad volschrijft. Hoe doet jouw kind dat? Over deze aanpak kun je samen praten.”

Maliepaard heeft nog een tip: “Het kan heel motiverend werken om samen een leesproject aan te gaan. Bijvoorbeeld samen een verfilmd boek lezen en daarna de film kijken en de overeenkomsten en verschillen bespreken.”

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers.
Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden